Strijd in de Franse universiteiten

8 06 2009

Correspondentie over de strijd in de universiteiten in Frankrijk.

Correspondance sur les luttes dans les universités en France.

Zie ook/voire aussi: Gouvernements et syndicats main dans la main pour saboter le mouvement dans les universités (courrier de lecteur)

? mai 2009

Salut Y.

Je reprends tout juste les cours après 2 mois d’interruptions à l’Université pour cause de revendications sociales. On s’ est bien amusé jusque là mais maintenant dur, dur… en espérant que l’année soit validée.

Voilà, une vie étudiante bien remplie entre babysitting, sorties avec les copains, réflexions sur la société et actions contestataires sur toutes les choses aberrantes que nous pond notre cher gouvernement.

A bientôt

P.

5 mai 2009

Salut, salut,

Je n’ ai pas trop suivi les contestations en France, que de loin. J’ espère fortement que votre année sera validée.

Comme d’ habitude les médias belges (et probablement aussi d’autres pays) font que discréditer les protestations: ‘les français’ auraient une ‘culture’ de grèves. Comme si vous ne prenez pas de risque en manifestant et en faisant la grève! Comme si vous n’ avez pas de raisons sérieuse de contester! D’ une façon très subtil ils présentent ‘les français’ comme des fenians: dans le même journal ou paraissait l’ article sur les étudiants, il y avait un autre article sur une étude qui a conclu qu’ en France on mange et dort le plus longtemps par rapport aux autres pays industrialisé. Ah, les méthodes de divisions!

Peut-être que vous devriez décider d’arrêter votre lutte avant les examens. Je pense qu’il est mieux de prendre une tel décision d’ une façon consciente et collective, avant que le mouvement dérape dans une violence désespéré. Vous pourriez la reprendre plus tard. Mais il est clair qu’ aussi longtemps que le gouvernement ne valide pas votre année, il faut protester, pas isolé dans son coin, mais d’une façon la plus large possible. Je pense aux mouvements contre le CPE et la LRU qui trouvaient leur force dans l’ extension de la lutte, dans la solidarité entre salariés et étudiants pour des meilleurs conditions de vie, et donc pas dans des blocages. Les blocages, c’est bien pour fixer des gens sur un problème, par exemple un plan d’ épargne (du gouvernement ou d’une entreprise), mais ne sont jamais un but en soi. Le but c’est de convaincre les autres que vos problèmes sont aussi leur problèmes et que pour lutter contre, il faut se réunir et refuser ensemble les aggravations des conditions de travail et la précarité.

Ici, il y a eu une manifestations contre les coûts des études. Pour moi cette manif ne ressemblait en rien à ce qui se passe en France. C’ était plutôt un cortège de carnaval pour amuser les hauts-fonctionnaires de l’ UE. Les étudiants ici n’ont pas encore compris que ça ne sert à rien de se défouler devant les portes des inventeurs des plans d’ épargne (ce cas-si c’était contre le plan Bologne, plan qui veut rendre le marché des études plus concurrentiel à un niveau Européen). Il faut plutôt se diriger vers d’ autres étudiants pour les convaincre de la nécessité de lutter. A part ça il ne comprennent pas encore qu’il ne suffit pas d’une seul manifestation, mais que seulement un mouvement peut mettre pression sur les gouvernements. Naturellement les Trotskistes et confrères (les équivalents de LO, la LCR et la NPA de France) et même les syndicats n’ ont fait que contribuer dans ces illusion, puisque c’ est eux qui ont organiser la manif. C’est eux qui ont décider de la date stupide, puisque toute proche des examens: impossible de faire naitre un mouvement. C’est eux qui ont décider le trajet vers les bâtiments de l’ UE, au lieu d’ aller vers les université et les écoles. Ils se disent contre les injustices sociales, mais il ne font que mener les étudiants sur des fausses pistes.

Enfin, je m’ arrête la. J’ espère ne pas avoir été complètement à côté de la plaque, ni de vous avoir choqué.

Y.

7 mai 2009

Salut Y.

Merci pour ton message, tu n’es, d’après moi, pas du tout à côté de la plaque. Il y a effectivement des difficultés à faire des choses qui ont en même temps du sens et de l’impact. Mais ce qui est sûr, c’est que les temps ont changé et que les méthodes d’avant ne marche plus aujourd’hui avec ce gouvernement, et que dans tout les cas, il va falloir durcir les actions…

Pour la question des examens, je comprend ton point de vue, mais je te soumets une réflexion qui nous fait débattre: quel est l’intérêt de passer des examen sur 3 semaines de cours? Ce qu’on a perdu avant tout ce sont les savoirs du semestre et je peut te dire que je suis bien déçu, mais si tu voyais dans quelle condition va se passer les examens cela n’a aucun sens: bourrage de crâne de notion importante, épreuves “bidon” juste pour avoir une note, travail “occupationnel” sans sens juste pour passer le temps… Tu serais scandalisé! Bref, les exams c’est une grande blague.

Sinon, je suis bien d’accord qu’il faudrait élargir le mouvement et tout ça… On a eu des manifestations historiques qui regroupaient tous les corps syndicaux nationaux, interprofessionnelles: des millions de gens en colère dans les rues et après… rien… il faut croire que c’est encore supportable pour eux…

En tout cas, j’ imprime ton mail pour le montrer à mes copains car je pense qu’ils seront contents d’apprendre le regard que porte la Belgique sur la France et ces concitoyens.

A bientôt,

P.

7 mai 2009

Salut P.

Je serais bref, parce qu’ il faut que je prépare mes examens.

Tu parles de “durcir les actions” Qu’est-ce que ça veut dire? Le blocage, le sabotage, etc. ou multiplier les appels envers d’ autres étudiants, écoliers et surtout salariés/ouvriers? Je ne sais pas si le mouvement est en pleine montée (= extension de la lutte) ou en descente. Des mouvements sociaux qui n’ arrivent pas à percer l’ isolation peuvent terminer dans des actions désespérée comme le sabotage, ce qui à la fin ressemble beaucoup au terrorisme. Dans un cas pareil on ouvre la porte à la discréditation du mouvement par les médias et le gouvernement, et donc à la répression.

Avez-vous confiance dans les syndicats? Je me rappelle du mouvement CPE que ce sont bien les étudiants eux-mêmes qui ont garder en vie le mouvement à travers les AG, qui était ouvertes à tout le monde, et pas les syndicats. Ont-ils contribuer à l’ extension de la lutte? Ont-ils diffuser des tractes disant que les travailleurs devrait se mettre en grève en solidarité avec les futurs travailleurs?

Je t’envoie deux lien vers des articles d’un groupe politique avec lequel je sympathise. Je pense que surtout le premier article est à sa place dans cette petite discussion (il est aussi plus court). Peut-être que tu me trouvera trop radical. Si c’est le cas, n’ hésite pas à réagir.

Face aux attaques du capital, comment peut-on lutter?

http://fr.internationalism.org/book/export/html/3181

Thèses sur le mouvement des étudiants du printemps 2006 en France

http://fr.internationalism.org/book/export/html/1806

Bises,

Y., internationaliste

Advertisements




ResPACT-betoging

17 05 2009

Mailwisseling over de ResPACT-betoging van 28 april 2009 te Brussel (www.respact.be). Een meer uitgebreide analyse van studiekosten, beursstudenten, studentenbeweging… zal later volgen. In de hoop dat dit al een goede richting kan geven aan verdere discussies…

Dag kameraad,

(…)

Het gaat erg goed met me. De afgelopen twee weken bestonden uit veel schoolwerk, maar een mens moet niet klagen zelfs niet als hij een Antwerpenaar is en de straten vuil zijn. Ik studeer hier wat ik wil en ik heb veel geleerd. Er zijn voordelen aan het Britse onderwijssysteem, ik heb soms de indruk dat het wat moderner is dan in België en ik heb hier heel goed professoren, maar dat is de verdienste van die mensen zelf, denk ik en niet van het Britse Systeem. Het is en blijft wel duur (in de duizenden ponden), dus iedereen of toch de gewone mensen, beginnen aan hun leven met schulden. Ik schudde vroeger altijd m’n hoofd toen je zei dat het probleem overproductie is en niet overconsumptie en dat er eigenlijk geen geld is, omdat de hele wereld op krediet draait. Je had gelijk (allez, ‘t is niet dat jij dat ontdekt heb).

Ik schaar me niet volledig achter de Respacte eisenbundel of organisatiestructuur, en vind dat ze studiekosten nogal ruim nemen. Voor mij dienen de studiekosten niet verlaagd te worden, ik kan dat betalen. Het beurzensysteem moet aangepast worden voor mensen die het echt nodig hebben en er dienen meer investeringen komen voor kleinschaliger, meer studentgericht onderwijs dat zich niet opsluit in de klas. Maar gewoon pleiten voor gratis universitair onderwijs, gaat geen kansengelijkheid creeëren. We weten allebei dat de fundamentele ongelijkheid niet daar is. Hoe was de Respact-betoging?

Ik heb hier enkele essays moeten schrijven. Twee ervan zullen je misschien interesseren, en stuur ik ook in bijlage om op toilet te lezen.  Eentje over Karl Marx en de relevantie van zijn analyse van het kapitalisme. Niet helemaal tevreden van, het moet ook allemaal op minder dan 3000 woorden zijn, maar het biedt stof voor discussie. En één met de vraag: of de financiële crisis zal eindigen in een nieuwe grote depressie. Het feit dat academische papers zijn van louter 3000 woorden, haalt de scherpe kantjes ervan af, dus het kan ook gewoon dienen als stof voor discussie.

Hoe zit het met je plannen voor een ‘Kapitaal’ leesgroep met die nieuwe vrienden die je gemaakt hebt? Ik kan je aanraden om niet alleen het grote werk te lezen, omdat het toch wel een kluif is waar zelfs Idefix moeite mee zou hebben. Voor de paper heb ik een boek gebruikt, ‘explaining Capital’ of zoiets. Een soort van gids, inleiding tot de politieke economie van onze bebaarde vriend (boer Karl van de kinderboerderij).

(…)

Ys.

Dag Ys.

(…)

De Respact-betoging was trouwens weinig waard. De betoging leek nogal hard op die tegen het plan VDB, enkel hadden we nu mooi weer. Veel tamtam, maar ik betwijfel of het een positieve impact zal hebben op eender wat: noch de reformist, noch de revolutionair kan tevreden zijn.
Voor mij was het eerder een grote show van allerlei linkse groepen om toch maar te tonen hoe bezorgd ze zijn om de verslechterende levensomstandigheden. Het was niet eens om een soort ongenoegen op te vangen, want ik heb niet de indruk dat er momenteel een grote ontevredenheid leeft onder de studenten over de studiekosten.

Ik ben akkoord dat de onderwijskosten te hoog liggen. De directe kosten, zoals inschrijvingsgeld, boeken en cursussen zullen wel lager liggen dan bij onze naburige landen, maar we mogen koten, vervoer en levensonderhoud niet negeren. Ik denk dat we dus wel ‘ruim’ mogen rekenen. Oké, soms werd er in de flyers en pamfletten van ResPACT nogal grof gesmeten met hoge cijfers, daar ben ik ook niet voor. Maar studeren is niet gratis en ik wed dat je dat het beste kan merken door naar het aantal beursstudenten te kijken. En aangezien het toekennen van beurzen wordt bepaald door het inkomen, is dat ook ineens de link tussen onderwijskosten en inkomen. Dat verband is cruciaal, want als je een werkelijke vermindering van de studiekosten eist, is dat in de veronderstelling dat de lonen dezelfde blijven of verhogen en de werkloosheid en armoede niet toenemen. De werkloosheid neemt echter wel toe, de laatste maanden zelfs massaal, waardoor niet enkel onderwijs, maar ook vele andere levenskosten toenemen.

Ik pleit dan ook voor een verbreding van de eisen: van specifieke studenteneisen naar eisen die voor alle toekomstige en huidige arbeiders kunnen gelden. Er waren wel bredere slogans, zoals: “Wij willen hun crisis niet betalen!”, maar die versterken dan weer de illusie dat de crisis een zaak is van hebzuchtige personen, terwijl de crisis het gevolg is van het failliete kapitalisme. Maar goed, ik wil niet de puritein uithangen: zo een slagzin kan je door de vingers zien als er een werkelijk streven bestaat naar uitbreiding van het protest en het vormen van een beweging. Dat streven bestond echter niet: het was een eenmalige carnavalsstoet, gepland net voor de examenperiode, waardoor ge elke mogelijkheid tot het uitgroeien van een beweging in de kiem smoort.

Dit soort optochten zijn dan nog eens meestal gericht tot de uitvinders en actieve verdedigers van Bolognaplannen en gelijkaardige, plannen die de concurrentie op de studiemarkten willen opdrijven en de studiekosten uiteindelijk mee opdrijven. Een echte druk op die meneren (en mevrouwen) kunt ge enkel uitoefenen zoals in Frankrijk gebeurde in de CPE-beweging of onlangs in Griekenland (om maar de meest verregaande, recente voorbeelden te noemen) waar jongeren en volwassenen een actieve solidariteit uitten tegen de miserie (en geen ‘solidariteit’ in de miserie, in de zin van: “We moeten allemaal samen de broeksriem aantrekken”). Die actieve solidariteit houdt in dat studenten en/of arbeiders hun collega’s op het probleem wijzen van bijv. hoge studiekosten of een CPE-plan. Dat deden de studenten in Frankrijk door de universiteiten te blokkeren en pamfletten uit te delen, waarin ze opriepen om deel te nemen aan de algemene vergaderingen (AV). In die AV’s kon iedereen voorstellen doen i.v.m. het verdere verloop van de beweging (meestal werden de beslissingen genomen door de studenten van de desbetreffende campus). Een grote rem op de CPE-beweging waren de officiële vakbonden die, ondanks de grote vraag van de jongeren, geen oproep deden tot een staking en amper reclame maakten voor de verschillende grote betogingen.

Zulke bewegingen zijn meestal niet georganiseerd door linkse organisaties of vakbonden, maar gaan uit van de arbeiders zelf. De rol van revolutionairen is dan ook niet de revolutie te ‘maken’, dat doet de arbeidersklasse. Wat revolutionairen moeten doen is de klasse op haar miserie wijzen, de klasse  doen inzien dat het kapitalisme geen toekomst biedt en dat zij zich er enkel van kan verlossen door een revolutie. Abstracter gezegd: de revolutionaire organisaties moeten het klassebewustzijn aanmoedigen en het proletariaat wijzen op haar historische rol. Heel typisch aan organisaties als de LSP en Comac is dat zij een betoging organiseren en dan mensen bijeenscharrelen om de stoet te ‘vullen’. Voor hen is een betoging ‘geslaagd’ als er x aantal mensen kwamen. Waar zijn de revolutionaire doelstellingen gebleven? Welke sporen laat de betoging na op de deelnemers en aanschouwers?

Soit, ik laat het hierbij. Ik zou nog kunnen doorgaan, maar ik moet ook nog wat studeren enzo. Niet dat de studies oninteressant zijn, echt niet. Het boeit me meer dan ooit tevoren. Ik ben nu grondig dat boekje (Ecology against capitalism) aan het lezen van John Bellamy Foster en het is verbluffend hoe diepgaand die kerel gaat. Ik ben het niet eens met alle hoofdstukken, maar het geeft een mooi kader voor het begrijpen en bekritiseren van de ‘oorzaken’ en ‘oplossingen’ die economische en ecologische denkers voorstellen. Ik raad je echt aan het te kopen, zeker omdat je in het VK zit en het daar wss makkelijker is te krijgen dan hier.

(…)

Groet,

Y.





Revolte in Griekenland (2)

31 03 2009

22 maart 2009

Hey J.

Ik probeerde je eerder te contacteren, maar ik had je mailadres verkeerd ingegeven. Ik hoorde dat je graag een mail van me had gehad en hier is hij dan. Ik hoop, ik hoop dat ik je hiermee niet overdonder.

Ik vraag me af wat de mensen van het AK dachten van mijn voorstel tot het organiseren van een extra discussie over Griekenland. Ik kreeg immers maar antwoord van één iemand. Voor mij kan het nog steeds doorgaan, zeker na het grote artikel van gisteren in De Standaard. Schandalig vind ik het dat er in december en januari amper krantenberichten verschenen over de beweging. Als dat al gebeurde, werd de beweging voorgesteld als een hoop blinde rellen en inhoudloze confrontaties met de politie. Vandaag smeren de officiële media de tragische “staart” van de beweging breed uit: zinloze vernieling  van banken, bomaanslagen… De beweging draaide hier echter fundamenteel NIET om.

Vooral in de maand december, misschien ook in januari, verenigden studenten, scholieren, werkenden, werklozen, gepensioneerden… (= de arbeidersklasse) zich in autonome algemene vergaderingen, bijvoorbeeld aan de Polytechnische Universiteit van Athene. Ze discussieerden er over de oorzaken/voedingsbodem van hun woede en de revolte die eruit ontstond: werkloosheid, armoede, bestaansonzekerheid… Het ging niet om een revolte van louter anarchisten, daar leek iedereen het al over eens in de discussie op de Alternatieve Boekenbeurs, zelfs al hadden zij een grote invloed.

Of de gewelddadige confrontaties met de politie al dan niet terecht waren is moeilijk te zeggen. Ik vermoed dat er gegronde verdedigingsacties bij waren, maar ook zinloze vernieling van winkelruiten, auto’s… Ik weet nog steeds niet of het geweld wijst op een zwakte dan wel op een sterkte van de beweging. De vraag is echter of het geweld wel zo alom aanwezig was als burgerlijke media, maar ook anarchistische bronnen zeggen. Welke communiqués zijn geloofwaardig? Welke rapporten zijn representatief voor de beweging? Spreken die van het geweld? Zo niet, was het geweld dan wel algemeen? Zo ja, hoe dan? Welk geweld vonden zij terecht en welk niet? Welk geweld vinden wij terecht? Heiligt het doel de middelen? Legitiem geweld heeft volgens mij alles te maken met voor welke doeleinden, maar ook hoe ze wordt gebruikt.

Volgens mij heeft de kwestie van het geweld alles te maken met een krachtsverhouding tussen proletariaat en bourgeoisie. (Sorry, voor de grote woorden en abstracte formuleringen.) Hiermee bedoel ik geen militaire krachtsverhouding, maar een sociale en politieke krachtsverhouding. Ik geef toe dat ik zelf nog niet helemaal besef wat dit concreet betekent, vandaar dat ik niet veel verder geraak dan abstracte termen. Ik kan je in ieder geval al volgende artikels aanraden van de IKS over de kwestie van het geweld. Ze verschenen naar aanleiding van sabotage-acties in Frankrijk enkele maanden terug.

1. Sabotages des lignes SNCF: des actes stériles instrumentalisés par la bourgeoisie contre la classe ouvrière

http://fr.internationalism.org/icconline/2008/sabotages_sncf_des_actes_steriles_instrumentalises_par_la_bourgeoisie_contre_la_classe_ouvriere.html

2. Débat sur la voilence autour de notre article sur le sabotage des lignes SNCF (prmière partie)

http://fr.internationalism.org/icconline/2008/debat_sur_la_violence_autour_de_notre_article_sur_le_sabotage_des_lignes_de_la_sncf_1.html

3. Débat sur la violence (II): il est nécessaire de passer le faux dilème: pacifisme social-démocrate ou violence minoritaire

http://fr.internationalism.org/icconline/2009/debat_sur_la_violence_2.html

Last, but not least vind ik het ontzettend belangrijk dat de gebeurtenissen in een kader worden geanalyseerd van internationale heropleving van de arbeidersstrijd. Ik ben akkoord met de Internationale Kommunistische Stroming (IKS) die in haar artikels over Griekenland hierop de nadruk legt. In het International Review (theoretischer blad van de IKS) verscheen er een artikel over Griekenland dat een goed overzicht van de beweging geeft en haar sterktes: http://en.internationalism.org/node/2834. (Persoonlijke kritiek op het artikel is dat het weinig spreekt van de zwakheden. Er wordt ook niet ingegaan op het geweld.)

De analyse op een internationaal niveau vind ik ontzettend belangrijk, aangezien het kapitalisme mondiaal is en haar omverwerping enkel internationaal kan gebeuren. Er is maar één internationaal proletariaat, maar zij wordt verdeeld op ontelbaar veel manieren. Het nationalisme is misschien de meest gevaarlijke ideologie die de arbeidersklasse kan aantasten. Om te vermijden dat we hierin worden opgesloten is het best dat we ons niet te veel fixeren op de nationale bijzonderheden van Griekenland. De voedingsbodem voor revolte is immers internationaal. Alle lokale ervaringen moeten bijgevolg zo wijd mogelijk worden verspreid en bediscussieerd.

Vandaar dat ik het belangrijk vindt om discussie te voeren, standpunten te confronteren, opdat we ons de internationale ervaringen – van Griekenland, maar ook van Frankrijk , Spanje, Duitsland (ook aangehaald in Solidair, weekblad van de PVDA, 20 november 2008), Italië, VK, Nederland… – eigen maken. Een revolutie wordt immers niet in één manifestatie van protest gevoerd. Een revolutie wordt ook niet “ingevoerd” per decreet of met formele, welafgelijnde algemene stakingen of betogingen. Het is een proces van opkomende en neergaande politieke en economische strijd, waarbij elke beweging de volgende “voedt” met nieuwe ervaringen, waaruit nieuwe lessen kunnen en moeten worden getrokken, dit om het (klasse)bewustzijn te doen groeien en het revolutionaire proces te versnellen. Rosa Luxemburg beschrijft dit uitvoerig in haar boek “Massastaking, partij en vakbonden”.

Het spijt me als ik te langdradig was. Zie het als een uitgediept vervolg op vorige discussies.

Morgen (maandag) zou ik naar de ResPACT-drink gaan (aan de Universiteit van Antwerpen, stadscampus, 19u30). Ik heb daar afgesproken met iemand die me uitnodigde om samen met twee vrienden van hem een “kapitaal-leesgroep” te starten. Geen idee wat het wordt. Als je wil kunnen we morgen afspreken in Antwerpen om dit samen uit te pluizen. Je mag gerust andere mensen uitnodigen. Ik weet het, ’t is misschien een wat late uitnodiging, maar wie weet kan je toch.

Vriendelijke groeten,

Y.





Revolte in Griekenland (1)

6 03 2009

Correspondentie met het Anarchistisch Kollektief over een eventuele gezamenlijke discussie omtrent de revolte in Griekenland (winter van 2008-2009).

4 maart 2009

Beste mensen van het AK,

Wij zagen elkaar laatste vrijdag op de film- en discussieavond over de revolte in Griekenland.

Er bestond enige onenigheid over de vertoonde film. Volgens sommigen was het een film met de bedoeling een persoonlijke, individuele impressie te geven van de beweging in Griekenland. Ik betwijfel echter nog steeds of een montage van slogans, zonder bijkomende uitleg of argumenten de revolutionaire beweging vooruit helpt. Verder toonde de video voornamelijk beelden van gewelddadige confrontaties tussen politie en demonstranten en van al dan niet gegronde vernieling van auto’s, winkelruiten e.d. Kan iemand op basis hiervan begrijpen wat de beweging inhield? Is het voldoende een dergelijke film te tonen om mensen te overtuigen dat de Griekse beweging net niet louter uit blinde heethoofden en destructieve rellen bestond, zoals de officiële media ons meedelen? Ik denk nog steeds van niet.

Wat er na de filmvertoning volgde vond ik echter heel positief. Er werd een vrije discussie gestart, die in feite al begon op de alternatieve boekenbeurs van zaterdag 21 februari (Gent). Zowel toen als vrijdag discussieerden we over de oorzaken van de beweging, de maatschappelijke voedingsbodem die tot de revolte leidde. Het merendeel van de deelnemers waren ervan overtuigd dat de revolte van de jongeren (en ouderen) te Griekenland terecht is.

We hadden het echter nog meer over hoe de opstand gebeurde en dan vooral over het geweld. Was het geweld te Griekenland gegrond? Bestond het verzet wel enkel uit gewelddadige confrontaties? We spraken bijv. amper tot niet over de enkele stakingen die plaatsvonden of de vele bezettingen van overheidsgebouwen om ze tot plekken van open discussie te maken. Ik denk hierbij aan de algemene vergaderingen aan de Polytechnische universiteit van Athene, de bezette vakbondsgebouwen van de GSEE (= de grootste vakbond van Griekenland). Welke methoden van strijd bieden perspectieven en welke niet, gegeven de context?

We bediscussieerden ook even hoe een nieuwe maatschappij op te bouwen, anarchistisch of communistisch, als alternatief op het kapitalisme. Sommigen menen dat die nieuwe maatschappij kan opgebouwd worden binnen het kapitalisme. Die eilandjes kunnen zich dan uitbreiden als een olievlek en het kapitalisme wegdringen. Het was echter al snel duidelijk in de discussie dat het kapitalisme dit nooit zomaar zou toelaten. Daarom meenden enkelen dat de grenzen van die eilandjes door een soort permanente guerrilla moeten worden verdedigd en verlegd. Anderen stelden dan dat het kapitalisme in haar geheel moet worden vernietigd om nadien de alternatieve maatschappij op te bouwen. Hoe het kapitalisme doen verdwijnen? Moeten we geen idee hebben van wat het kapitalisme net tot kapitalisme maakt om het dan effectief te vernietigen? Dit is een zeer praktische vraag, want als blijkt dat het niet voldoende is dat banken en beursen worden platgelegd om het kapitalisme te doen verdwijnen, wat moet er dan wel gebeuren? De inhoud en de vorm van een strijd staan immers niet los van elkaar.

Omdat ik de indruk heb dat de discussie nog lang niet af was, stel ik voor samen een openbare discussie te organiseren en daarvoor ook andere mensen en groepen uit te nodigen zoals de Groep van Autonome Libertairen te Leuven, de mensen die de inleiding gaven op de alternatieve boekenbeurs, Internationalisme en eventuele anderen (voorstellen?). Met die discussie wil ik helemaal geen ronselactiviteit organiseren of een nieuwe “superorganisatie” creëren, maar een plek voor discussie en verheldering. Willen we immers niet zo veel mogelijk leren uit de gebeurtenissen in Griekenland en ons de ervaringen van daar eigen maken?

In Leiden bestaat er een soort discussiegroep die op regelmatige basis een “open assembly” houden. Zij hielden ook een discussie over Griekenland (http://eurodusnie.nl/index.php?option=com_eventlist&Itemid=616&func=details&did=834). Ik stel voor ook hen uit te nodigen om hun argumenten en eventuele conclusies te ontdekken en misschien ook hun manier van discussiëren en organiseren te leren kennen.

Als dit jullie aanspreekt, laat het me weten, zodat we afspraken kunnen maken over hoe de discussie te houden en waar en wanneer precies. Het lijkt me goed als de discussie nog deze maand plaatsvindt, als dat kan voor jullie.

Met vriendelijke groeten,

Y.

6 maart 2009

Hoi Y.,

Bedankt voor je mail. Hier even mijn persoonlijke mening.

Het is nooit de bedoeling van de filmmakers geweest om een uitgebreide documentaire te maken waarin alle feiten, oorzaken en contexten worden geanalyseerd. Wij vonden het echter wel nodig om hierbij stil te staan d.m.v. een korte inleiding (al schoot die lichtelijk tekort, ze werd immers op een tiental minuten voorbereid), de verwijzing naar de artikels in de nar en natuurlijk door de discussie achteraf. Als anarchist en revolutionair is het nodig om steeds de context in het achterhoofd te houden en om je te informeren over wat er precies aan de hand is. Los daarvan denk ik eigenlijk niet dat je de film kan reduceren tot een aaneenschakeling van slogans en beelden van rellen. De film geeft, zoals je zegt, de gevoelens en ervaringen van enkele Griekse opstandelingen weer. En het is net daarom dat ik de film zo goed vind. Het anarchisme hecht een grote waarde aan het individu en aan de individuele bevrijding als noodzakelijke voorwaarde voor collectieve bevrijding (daar waar andere revolutionaire linkse stromingen zich volgens mij enkel blindstaren op de massa en de waarde van het individu onderschatten of zelf als kleinburgerlijk afschilderen). De film toont volgens mij zeer goed (en vertrekkende vanuit het individu, dat natuurlijk steeds in interactie staat met de groep) hoe mensen zich radicaal en op grote schaal kunnen losmaken van hun dagelijkse leven door in opstand te komen tegen het bestaande en merken dat ze niet machteloos staan en wel degelijk een enorme slagkracht hebben.

I.v.m. het geweld. Dit is een eindeloze discussie die wij in het Gentse al meer dan eens gevoerd hebben in verschillende contexten. Volgens mij is het geweld in Giekenland legitiem en duidelijk gericht tegen symbolen van onderdrukking (auto’ s zullen we hier dan maar even indelen als ‘collateral damage’ of, laten we zeggen, goed barricademateriaal). Het lijkt me duidelijk dat de huidige orde niet zal vallen zonder slag of stoot en dat de revolutionaire beweging vroeg of laat altijd geweld zal nodig hebben om radicale veranderingen door te duwen. Gezien de massale omvang van de opstand in Griekenland lijkt het me logisch dat velen naar geweld grepen. Hierbij wil ik geen negatief waardeoordeel vellen over geweldloos verzet; zolang dit maar solidair (met mensen die wel geweld gebruiken) en niet dogmatisch gebeurt. De bezettingen kwamen trouwens wel aan bod in de film. Deze bezettingen en discussieplaatsen zijn enorm positief en minstens even belangrijk als de gevechten op straat. Wat volgens mij goed was is dat deze geweldloze middelen steeds in solidariteit en als onderdeel van de gehele opstand gebeurden (waarschijnlijk ook door dezelfde mensen die ‘s nachts in confrontatie gingen met de flikken) en zich dus niet distantieerden van het geweld. Ik geef toe dat we over de bezettingen niet al te veel gesproken hebben die avond, maar dat komt denk ik omdat we daar niet al te veel over weten. Niemand van ons is immers naar Athene gegaan om discussies bij te wonen. De discussie kwam ook nogal abrupt tot een einde, als het langer had geduurd waren we er misschien wel toe gekomen…

Om mezelf nog even te verduidelijken: ik vond de film enorm goed omdat hij goed de individuele drijfveren van gerevolteerden illustreert. Ik vind de film op zichzelf staand echter zeker niet genoeg. Discussie, contextschets en -analyse blijven noodzakelijk. Ik denk dat dit op de infoavond wel gebeurde en daarom kijken we als kollektief tevreden terug op deze geslaagde activiteit.

Wat betreft een nieuwe discussie: ik vind dit zeker geen slecht idee, hoewel er de laatste maanden in anarchistische kringen natuurlijk al enorm veel gediscussieerd is over de materie. We zullen het er op onze vergadering eens over hebben. We spelen al een tijd met het idee om regelmatige discussies tussen anarchisten (AK, GAL, ACRATA,… en andere anarchisten) (en zonder daarom een federatie ofzo te creëren) te organiseren. Het goede aan anarchisme is volgens mij het gezonde wantrouwen tegen overkoepelende en sterke structuren die op den duur zelf belangrijker worden dan de ideeën die erachter zitten. We moeten echter zien dat we niet los en elk op ons eigen eilandje beginnen werken want zo geraken we nergens. Grote discussies zijn dus echt wel belangrijk om van gedachten te wisselen. Die komen er in de toekomst dus zeker nog aan!

Tot binnenkort, altijd welkom op AK-activiteiten.





Mei ’68 (mei 2008)

2 02 2009

Twee inleidingen voor twee discussies (in Antwerpen en in Brussel) over eenzelfde onderwerp: mei ’68. Veel inspiratie werd opgedaan bij het lezen van de artikels van de ICC (o.a. de artikels in Internationalisme nr. 336, 337, 338, 339).

Dit artikel tracht de gebeurtenissen die plaatsvonden in 1968 te Parijs te beschrijven. Gezien de omvang van de gebeurtenissen is het niet mogelijk om in dit artikel mogelijke antwoorden te formuleren op belangrijke vragen als ‘Waarom waren er wereldwijd studentenmanifestaties eind jaren 60?’, ‘Wat was de bedoeling van deze manifestaties?’, ‘Hadden de studenten illusies?’, ‘Is Mei 68 een gevolg van een generatieconflict?’, ‘Is Mei 68 een sexuele/culturele/sociale revolutie?’, ‘Wat betekent Mei 68 voor studenten vandaag?’ … Daarom organiseert de discussiegroep VUB in samenwerking met de Moeial een discussie op woensdag 14 mei om 19u aan de VUB in lokaal D1.0.7 waar deze vragen aan bod kunnen komen. Iedereen is welkom om mee te discussiëren.

Mei 68
Dit artikel tracht de gebeurtenissen die plaatsvonden in 1968 te Parijs te beschrijven. Gezien de omvang van de gebeurtenissen is het niet mogelijk om in dit artikel mogelijke antwoorden te formuleren op belangrijke vragen als ‘Waarom waren er wereldwijd studentenmanifestaties eind jaren 60?’, ‘Wat was de bedoeling van deze manifestaties?’, ‘Hadden de studenten illusies?’, ‘Is Mei 68 een gevolg van een generatieconflict?’, ‘Is Mei 68 een sexuele/culturele/sociale revolutie?’, ‘Wat betekent Mei 68 voor studenten vandaag?’ … Daarom organiseert de discussiegroep VUB in samenwerking met de Moeial een discussie op woensdag 14 mei om 19u in lokaal D1.0.7 waar dat deze vragen aan bod kunnen komen. Iedereen is welkom om mee te discussiëren.

Een internationaal gebeuren
In de jaren 60 waren er wereldwijd studentenmanifestaties, het centrale thema was de verwerping van de oorlog in Viëtnam: in Amerika organiseren de studenten al in 1964 een ‘sit-in’ om het recht op een politieke mening te eisen (“Free Speech”). In 1968 worden universiteiten bezet om te protesteren tegen de steun aan de oorlog in Viëtnam (“Make Love, not War”) en in solidatirteit met de bewoners van zwarte ghettos die vechten voor gelijke rechten. In England, Spanje en Italië vallen honderden gewonden en arrestaties bij manifestaties tegen de oorlog. In Duitsland vinden studentenrellen plaats vanaf 1967 en wordt Rudi Dutschke beschoten. In Mexico worden tientallen tot hondertallen studenten vermoord op het plein van de Drie Culturen opdat de Olympische Spelen in ‘kalmte’ kunnen verder gaan. Het is echter in Frankrijk dat de studentenstrijd omslaat in een massale en maandlange staking van 9 miljoen arbeiders, waardoor de beweging verder is gegaan dan een studentenstrijd: het oversteeg het generatieconflict en stelde in vraag de werking van onze maatschappij.

De studenten nemen het voortouw
Op 22 maart 1968 begon in Nanterre, in de westelijke voorstad van Parijs, één van de belangrijkste episodes van de wereldgeschiedenis sinds de Tweede Wereldoorlog. Op zich had wat er die dag gebeurde niets uitzonderlijks: om te protesteren tegen de aanhouding van een ulta-linkse student van Nanterre die ervan verdacht werd deelgenomen te hebben aan een aanslag tegen American Express in Parijs, houden 300 van zijn makkers een meeting in een amfitheater en besluiten 142 van hen de zaal van de Universiteitsraad in het administratiegebouw gedurende de nacht te bezetten. Het is niet de eerste keer dat de studenten van Nanterre uiting geven aan hun ontevredenheid. Precies een jaar eerder was er aan deze universiteit al een krachtmeting tussen studenten en politie over de vrije toegang tot het universitaire meisjestehuis, wat voor jongens verboden was. Op 16 maart 1967 verklaarde een vereniging van 500 bewoners, ARCUN, dat het intern reglement niet langer geldig was, een reglement dat onder meer de studentes, ook al waren ze wettelijk meerderjarig (toen was dat vanaf 21 jaar), nog als minderjarigen beschouwde. Als gevolg daarvan had de politie op 21 maart op verzoek van de universiteitsadministratie het meisjestehuis omsingeld met de bedoeling de 150 jongens die zich daar bevonden en zich op de bovenste verdieping gebarricadeerd hadden, te arresteren. Maar de volgende morgen werden de politiemannen zelf omsingeld door enkele duizenden studenten en ze kregen tenslotte het bevel de gebarricadeerde studenten vrijuit het gebouw te laten verlaten! Maar noch dit incident, noch andere uitingen van woede bij de studenten, zoals met name tegen het ‘plan Fouchet’ voor hervorming van de universiteit in de herfst van 1967, hadden verdere gevolgen.

Mouvement 22
Voordat ze de zaal van de Universitaire Raad verlieten besloten de 142 bezetters om de agitatie in stand te houden en te ontwikkelen door de ‘Beweging van 22 maart’ (M22) op te richten. Het is een informele beweging, in het begin samengesteld uit trotskisten, anarchisten (waaronder Daniel Cohn-Bendit) en maoïsten, en die in de loop van de komende weken meer dan 1200 deelnemers zal bijeenbrengen. De muren van de universiteit worden bedolven met affiches en graffiti: “Professoren, jullie zijn oud en jullie cultuur is dat ook”, “Laat ons leven”, “Neem je wensen voor werkelijkheid”. De M22 kondigt voor 29 maart een dag ‘kritische universiteit’ aan, naar het voorbeeld van acties van Duitse studenten. De rector beslist de universiteit te sluiten tot 1 april, maar de agitatie laait weer op zodra de universiteit heropend wordt. Voor 1000 studenten verklaart Cohn-Bendit: “Wij weigeren de toekomstige kaders te worden van de kapitalistische uitbuiting.” De meeste professoren reageren behoudsgezind: op 22 april eisen 18 van hen, waaronder mensen van ‘links’ dat “maatregelen en middelen worden ingezet om de agitatoren te ontmaskeren en te straffen”. De rector laat een hele reeks repressieve maatregelen goedkeuren, met name de vrije toegang van de politie tot de campus, terwijl in de pers een campagne losbarst tegen de “dollemannen”, de “groupuscules” en de “anarchisten”. De Franse ‘communistische’ partij (PCF) volgt haar daarin: “De agitatoren-rijkeluiszoontjes beletten de zonen van arbeiders te slagen voor hun examens” en “Die valse revolutionairen moeten met kracht ontmaskerd worden want objectief dienen zij de belangen van de Gaullistische macht en van de grote kapitalistische monopolies”.
Op de campus van Nanterre komt het steeds vaker tot gevechten tussen studenten van uiterst-links en de fascistische groepen van Occident die naar Parijs zijn gekomen ‘om dat linkse tuig op z’n bek te slaan’, om ‘bolsjewieken in elkaar te slaan’. Daardoor besluit de rector op 2 mei andermaal de universiteit te sluiten, die afgegrendeld wordt door de politie. De studenten van Nanterre besluiten de volgende dag een meeting te houden op de binnenplaats van de Sorbonne (andere universiteit in Parijs) om te protesteren tegen de sluiting van hun universiteit en het voor de tuchtraad dagen van acht leden van M22, waaronder Cohn-Bendit.
Op de bijeenkomst komen slechts 300 deelnemers, de meeste studenten zijn druk bezig met de voorbereiding van hun examens aan het einde van het jaar. Maar de regering, die een einde wil maken aan de agitatie, besluit een grote slag te slaan door het Quartier Latin (studentenbuurt) te laten bezetten en de Sorbonne te laten omsingelen door de politie, die er ook binnendringt, wat in geen eeuwen meer gebeurd was. De studenten die in de Sorbonne zitten, krijgen de toezegging dat ze allen zonder problemen kunnen vertrekken, maar terwijl de meisjes vrij kunnen vertrekken, worden de jongens systematisch naar de celwagens van de politie geleid zodra ze de stoep oversteken. Al snel verzamelen zich honderden studenten op het plein van de Sorbonne die de politie beginnen uit te jouwen. Het begint traangasgranaten te regenen, het plein wordt ontruimd, maar de steeds talrijker studenten beginnen groepjes agenten en hun wagens te treiteren. De botsingen gaan ’s avonds vier uur lang door: 72 politieagenten raken gewond en 400 studenten aangehouden. In de volgende dagen vergrendelt de politie de omgeving van de Sorbonne volledig af, terwijl vier studenten worden veroordeeld tot effectieve gevangenisstraffen.

De beweging groeit en radicaliseert

Deze politiek van de harde aanpak legt de agitatie het zwijgen niet op, maar zorgt er juist voor dat ze massaal wordt. Vanaf maandag 6 mei worden de botsingen met de politie die rond de Sorbonne wordt ingezet afgewisseld met steeds massalere betogingen, waartoe M22, UNEF en SNESup (vakbond van het onderwijzend personeel in het hoger onderwijs) oproepen en die tot 45.000 deelnemers tellen die roepen “de Sorbonne aan de studenten”, “Smerissen uit het Quartier latin” en vooral: “Onze makkers vrij”. De studenten krijgen de steun van een groeiend aantal middelbare scholieren, leraren, arbeiders en werklozen. Op 7 mei steekt de betoging bij verrassing de Seine over en trekt over de Champs-Elysées, op twee stappen van het presidentieel paleis. De Internationale weerklinkt onder de Arc de Triomphe, waar men gewoonlijk alleen de Marseillaise (het Franse volkslied) of de Sonnerie aux morts (muziek voor de gesneuvelden) hoort. De betogingen slaan ook over naar sommige andere steden. De regering wil haar goede wil tonen door … de universiteit van Nanterre te heropenen op 10 mei. Dezelfde avond staan tienduizenden betogers in het Quartier Latin oog in oog met de politie die de Sorbonne afgrendelt. Om negen uur ’s avonds beginnen sommige betogers barricades op te richten (er komen er een zestigtal). Om middernacht wordt een delegatie van drie professoren en drie studenten (waaronder Cohn-Bendit) ontvangen door de rector van de Academie van Parijs, maar terwijl die de heropening van de Sorbonne toezegt, kan hij niets beloven inzake de vrijlating van de studenten die op 3 mei werden aangehouden. Om twee uur in de morgen begint de oproerpolitie CRS de barricades te bestormen nadat die overvloedig met traangas zijn bestookt. De botsingen zijn buitengewoon gewelddadig en veroorzaken aan beide kanten honderden gewonden. Bijna 500 betogers worden opgepakt. In het Quartier Latin betuigen veel bewoners hun sympathie door de studenten binnen te laten of door water op straat te gooien om hen te beschermen tegen traangas en offensieve granaten. Al die gebeurtenissen, en met name de getuigenissen over de brutaliteit van de ordestrijdkrachten, worden minuut per minuut door honderdduizenden mensen gevolgd op de radio. Om 6 uur ’s morgens “heerst de orde” in het Quartier Latin waar een tornado door lijkt te zijn getrokken.

De arbeidersklasse volgt
Op zaterdag 11 mei is de verontwaardiging immens in Parijs en de rest van Frankrijk. Spontane optochten vormen zich zo’n beetje overal, waarin niet alleen studenten lopen, maar honderdduizenden betogers van alle origine, met name veel jonge arbeiders of ouders van studenten. Buiten Parijs worden verschillende universiteiten bezet; overal, op straten en pleinen, wordt gedebatteerd en veroordeelt men het optreden van de ordehandhavers.
In antwoord op die situatie kondigt eerste minister Georges Pompidou in de avond aan dat vanaf maandag 13 mei de politiekrachten teruggetrokken zullen worden uit het Quartier Latin, dat de Sorbonne heropend wordt en dat de opgesloten studenten zullen worden vrijgelaten.
Dezelfde dag roepen alle syndicale centrales, ook de CGT (die tot dan toe de ‘ultra-linkse’ studenten onophoudelijk had aangevallen) en de politievakbonden, op tot een staking en tot betogingen op 13 mei, om te protesteren tegen de repressie en het regeringsbeleid.
Op 13 mei beleven alle steden van het land de belangrijkste betogingen sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. De arbeidersklasse is massaal aanwezig aan de zijde van de studenten. Een ordewoord dat succes heeft is: “Tien jaar, dat is genoeg!”, verwijzend naar de 13e mei 1958 toen De Gaulle terug aan de macht kwam. Aan het einde van de betogingen worden bijna alle universiteiten bezet, niet alleen door studenten, maar ook door veel jonge arbeiders. Overal wordt vrijuit gesproken. De discussies beperken zich niet tot universitaire kwesties, of de repressie. Ze beginnen te raken aan alle sociale problemen: de arbeidsvoorwaarden, de uitbuiting, de toekomst van de maatschappij.
Op 14 mei gaan de discussies verder in een hele hoop bedrijven. Na de reusachtige betogingen van de vorige dag, met het enthousiasme en het gevoel van kracht dat eruit voortvloeit, is het niet gemakkelijk weer aan ’t werk te gaan alsof er niets gebeurd is. In Nantes ontketenen de arbeiders van Sud-Aviation, aangespoord door de jongsten onder hen, een spontane staking en beslissen ze de fabriek te bezetten. De arbeidersklasse begint de fakkel over te nemen …

Discussiegroep VUB

MEI ‘68

Wat voor beweging was die van mei ‘68?
Wat kunnen we ervan leren?

DISCUSSIE

Donderdag 15 mei
19u30 u

café multatuli

lange vlierstraat 9,
2000 antwerpen

IEDEREEN IS WELKOM
IEDEREEN MAG MEE DISCUSSIËREN

Inleiding

In 1965 schreef Wilfried Van Cauwelaert in de krant Het Volk: “De student is voor niets meer warm te krijgen, tenzij voor dansavonden, kroeglopen en elektrische trekbiljart. Zij worden een troep van deftige burgermannetjes, kruideniertjes die slechts één doel hebben: diploma halen, bemiddeld vrouwtje trouwen, een paar kindjes kopen en wegzakken in een gestileerd salon.” Drie jaar later bleef er weinig van deze stelling over.

De meeste jongeren vandaag kennen mei ’68 aan de hand van iconen als brandende barricades te Parijs, chargerende oproerpolitie, revolterende studenten, gigantische stakingen, gedichten van Baudelaire, citaten van Sartre, indrukwekkende slogans en posters op de muren, protestliedjes, misschien zelfs “Leuven Vlaams!”, president De Gaulle, de Praagse lente, hippies, sex, drugs, rock’n’roll en noem maar op. Zijn deze beelden terecht of onterecht verbonden met de beweging van mei ’68? Het is zeker dat mei ’68 een woelig tijdperk was van internationaal protest, betogingen, stakingen en studentenstrijd. Wat karakteriseert en maakt mei ’68 nu net tot een referentie? Wat voor beweging was zij?

Wat gebeurde er in mei ’68?

De aanloop naar mei ’68 start op 22 maart 1968 wanneer studenten de faculteit van Nanterre bezetten te Parijs. Aanleiding is de arrestatie van een extreemlinkse jongere die verdacht wordt van deelname aan vernielingen tijdens een anti-Vietnambetoging. Meetings en bezettingen door studenten volgen. Verschillende sluitingen en heropeningen van de faculteit zijn het antwoord van de universiteitsleiding. Ook komt het steeds vaker tot gevechten tussen de uiterst-linkse en fascistische groepen. De studenten van Nanterre houden op 2 mei een meeting in de Sorbonne, een andere universiteit in Parijs, om te protesteren tegen de sluiting van hun universiteit en het voor de tuchtraad dagen van medestudenten. De regering besluit een einde te maken aan de onrust en de politie bezet de studentenbuurt, omsingelt de Sorbonne, en arresteren de jongens. Zware, urenlange rellen volgen tussen CRS (oproerpolitie) en honderden jongeren die zich verzamelden aan de Sorbonne. Dit zijn de eerste gebeurtenissen die uitmonden tot een aanzwellend protest, niet enkel door studenten, maar ook door scholieren, leraren, arbeiders, werklozen… De volgende dagen gaan de rellen door en groeit de sympathie voor de studenten tegen het gewelddadig optreden van de CRS. De verontwaardiging is enorm en spontane optochten van honderdduizenden betogers van scholieren, studenten, jonge arbeiders, ouders e.a. vinden plaats. Uiteindelijk roepen de vakbonden op om in staking te gaan uit protest tegen de repressie. Nochtans veroordeelde de CGT, Confédération Générale du Travail, de grootste vakbond in Frankrijk, eerder de ultra-linkse studenten als uitschot, net als de PCF (Parti Communiste de France) hen uitschold voor agitatoren, rijkeluiszoontjes, salonsocialisten, bourgeoisrebellen… Op 13 mei vinden de grootste betogingen sinds WO II plaats. Universiteiten worden omgevormd tot discussieplaatsen waar niet enkel over de studentenrepressie, maar ook over levensomstandigheden, werkvoorwaarden, etc. wordt gedebatteerd. De discussies vinden verder plaats in de bedrijven en in enkele dagen tijd groeit de beweging uit tot een staking van onbepaalde duur van 9 miljoen arbeiders te Frankrijk. De kracht en omvang van de beweging is verrassend en geeft de mogelijkheid om de gehele maatschappij in vraag te stellen.

Mei ’68 wereldwijd

Al snel volgden op de gebeurtenissen in Frankrijk gelijkaardige stakingen, betogingen en protestbewegingen in andere landen wereldwijd. Bijv. de “hete herfst” in Italië, de “Praagse lente”, Nederland, België, Duitsland, VK, VS, Mexico…

Welke maatschappelijke, drijvende krachten?

Wat zijn de omstandigheden die maken dat dit kon gebeuren? Want een revolte, protest of staking gebeurt niet “spontaan”, er is een voedingsbodem voor nodig, de maatschappelijke voorwaarden moeten aanwezig zijn. De vraag is des te belangrijker, aangezien het kapitalisme een periode van sterke groei kende en de crisis nog niet openlijk was uitgebarsten in Frankrijk.

Studentenbeweging/arbeidersbeweging?

We vernemen via verschillende media dat mei ’68 vooral een beweging was van de studenten. Zo had je specifieke studenteneisen, voor de democratisering van het onderwijs, voor een Vlaamse Leuvense universiteit etc. Daarnaast was er een sterk protest van jongeren tegen de oorlog in Vietnam, niet alleen in de VS, maar ook in West-Europese landen. Dit was niet nieuw voor ’68 en al vanaf 1964 vonden studentenrevoltes plaats tegen de oorlog, tegen de autoriteiten en tegen de traditionele moraal, bijv. de “Free Speech Movement” aan de universiteit van Berkeley. In Duitsland had je Der Sozialistische Deutsche Studentenbund (Socialist German Student Union (Rudi Dutschke)) dat vóór mei ’68 de meest radicale studentenprotesten vertegenwoordigde.

Waarom waren er wereldwijd studentenmanifestaties eind jaren 60? In hoeverre hebben de studentenbewegingen en de gebeurtenissen van mei ’68 met elkaar iets te maken en elkaar beïnvloedt? Was mei ’68 een revolutie tegen “de autoriteit” en haar moraal? Was mei ’68 een sexuele revolutie? Is Mei 68 een gevolg van een generatieconflict? Waarom draaiden de protesten, zoals die aan Berkeley in ’64 en ’65 niet uit tot een beweging als in Frankrijk 1968? Waarom kwamen de studentenprotesten tot een einde? Waarom kwam de staking tot een einde?

1968-2008?

40 jaar later heeft 1968 een mythische bijklank gekregen. De jaren 1960’worden door vele mensen gezien als een periode van hoop; een fantastische tijd om in te leven. Er heeft echter geen wereldrevolutie plaatsgevonden. 40 jaar later zijn er nog steeds de problemen waartegen studenten en arbeiders in ’68 protesteerden: imperialistische oorlogen, toenemende ongelijkheid, ongelijk onderwijs, vervreemding. Bovendien beleeft de wereldeconomie anno 2008 een zoveelste crisis en toont de klimaatopwarming het finale failliet aan van de wereld zoals we ze kennen. We willen hier iets aan doen, maar hoe? De ervaringen die zijn opgedaan in mei ’68 kunnen ons hierbij helpen.

Zijn de studenten van toen brave burgermannen geworden? Wat betekent Mei 68 voor studenten vandaag? Waarom bestaat er vandaag geen beweging tegen de oorlog in Irak net als er één was tegen Vietnam? Wat is het verschil met de studentenprotesten van het mythische 1968 met studenten/scholierenrevoltes die we recent in België, Nederland en Frankrijk zagen? Is een “mei 2008” mogelijk?

Y & Y






Plan VDB (december 2007)

2 02 2009

Volgende oproep stuurde ik in december 2007 rond. Na de oproep volgt een verslag van een discussie in Brussel.

WIE MANIFESTEERT MEE?

Wie wil donderdag 6/12 mee betogen in Brussel om 13h30 aan het Station Brussel Noord met de studenten tegen het ‘plan Vandenbroucke’?

Waarom betogen?

Ik kreeg een tijd geleden een mail van de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS). Hieronder vind je een deel van dat bericht. Ik ben het niet eens over alle punten, maar het schetst wel kort een paar maatregelen die het ministerie wil doorvoeren.

“Minister Vandenbroucke heeft een financieringsplan klaar. En wat voor één! Vanaf 1 januari worden universiteiten en hogescholen gefinancierd op uitgereikte diploma’s en bepaalde creditbewijzen. Kansengroepen die moeilijker doorstromen worden financieel minder aantrekkelijk om in te investeren. Bovendien bestaat het gevaar dat er kwistig diploma’s uitgedeeld zullen worden.
Bijna de helft van het universiteitsbudget wordt verdeeld op basis van onderzoeksprestaties, wat de aandacht van de proffen voor onderwijs nog zal verslappen. De overheid wil ook maar een handvol manama’s en banaba’s financieren. Voor de rest moet je 5.600 tot 25.000 euro ophoesten! Het studiegeld verdubbelt voor wie niet snel genoeg afstudeert. Dat is uiteraard een probleem voor trager doorstromende groepen zoals allochtonen, chronische zieken, studenten met laaggeschoolde ouders, … Het aanmoedigingsfonds voor gelijke kansen werd groots aangekondigd, maar is met zijn 1% van het totale budget een druppel op de hete plaat. Maar bovenal biedt het plan VDB geen oplossing voor de grootste uitdaging: de structurele onderfinanciering van het hoger onderwijs.”

Het ‘plan Vandenbroucke’ zal enkel voor nog minder kansen op de arbeidsmarkt zorgen en studeren nog duurder maken. Misschien zullen wij, de huidige studenten, de gevolgen niet meteen voelen, maar wat met de studenten van morgen?

De studies die duurder worden liggen in lijn met allerlei stijgende prijzen. Zo stijgen de prijzen van basisproducten (graan, eieren, melk…) en energieproducten en neemt de inflatie toe. Waarom is men verbaasd vast stellen dat de armoede blijft als petroleumprijzen niet eens worden verrekend in de loonindex?

De strijd tegen het ‘plan Vandenbroucke’ maakt denk ik deel uit van een breder, internationaal protest tegen een algemene dalende koopkracht en stijgende werkdruk: midden november gingen in Duitsland de spoorwegarbeiders in staking; vorige week betoogden en staakten in Frankrijk het personeel van de spoorwegen, gas- en elektriciteitsmaatschappijen, het openbaar vervoer en studenten samen tegen allerlei plannen van de regering (o.a. een wet die ‘kwaliteitsscholen’ en ‘vuilnisbakscholen’ zou doorvoeren, voor respectievelijk rijke studenten en ‘de rest’); in Nederland betogen de scholieren tegen een te hoge werkdruk; laatste vrijdag kwamen meer dan 800 personeelsleden van Stad Antwerpen bijeen naar aanleiding van besparingsplannen gericht tegen de 10 000 à 20 000 werknemers (afhankelijk van de bron) van Stad Antwerpen en het OCMW; 15/12 is er een nationale betoging te Brussel tegen de dalende koopkracht.

Is het een toeval dat al dit protest gelijktijdig plaatsvindt? Ik denk van niet. De armoede blijft, de toekomst is onzeker en de ruimte voor een sociaal leven neemt af.

Waarom de betoging van donderdag niet breder zien, als een onderdeel van deze protestgolf tegen een onzekere toekomst? Waarom geen spandoek maken met een slogan die voor iedereen kan gelden en niet enkel voor de studenten? Iets als “Nee aan de bestaansonzekerheid! Allen tezamen tegen armoede! Voor een zekere toekomst!” (iets anders kan ook natuurlijk). Wie wil mee om steun vragen aan vrienden, ouders, familie, kennissen, collega’s en beargumenteren dat onze zaak ook de hunne is, en vice versa?


SAMEN STERK!


Verdeel en heers
Discussie over de studentenbetoging van 6 december

Op 19 december 2007 werd een discussie georganiseerd in samenwerking met [het studentblad] de Moeial met als thema ‘studentenbetogingen’. Deze discussie werd gehouden naar aanleiding van de betoging van 6 december 2007 tegen het plan Vandenbroucke. Dit is een artikel dat probeert een schets te geven van de meningen die werden geuit.

We zijn niet alleen
De studentenbetoging van 6 december is geen geïsoleerde gebeurtenis: terwijl dat de Franse studenten betoogden tegen de onzekerheid van hun toekomst in 2006 (het decreet Contract Première Embauche – Startbaancontract – CPE), protesteerden de Griekse studenten maandenlang tegen soortgelijke maatregelen. De Franse studenten slaagden erin om het decreet CPE geheel terug te fluiten. Vandaag betogen ze opnieuw tegen een ander decreet: de vorming van elite- en ‘prullenbak’-universiteiten. Ook in Nederland demonstreren scholieren tegen de verslechtering van de kwaliteit van hun onderwijs.
De bezuinigingen van de Vlaamse regering vinden niet enkel plaats bij de studenten, ook de arbeiders bij openbare diensten en bedrijven zien hun levensstandaard zienderogen dalen. Aan Waalse kant is het onderwijs in een nog slechtere staat dan aan de Vlaamse kant. Het is duidelijk dat de bezuinigingen van het plan Vandenbroucke behoren tot een globaal probleem. Maar wat staat er eigenlijk in het plan Vandenbroucke?

Het decreet
Het decreet is een labyrinth van achterpoortjes verspreid over negenhonderd bladzijden; het is onmogelijk om een balans op te stellen van de werkelijke gevolgen van dit decreet. Enkel de specialisten bij het ministerie van Onderwijs weten op kwantitatief niveau dat het gaat om een bezuiniging. Voor ons is het koffiedik kijken.
Toch kan men algemene conclusies trekken: de instellingen worden niet meer gefinancierd op basis van het aantal studenten (‘input’ financiering), maar op basis van de resultaten (‘output’ financiering). De gevolgen hiervan voorspellen is moeilijk, maar men kan een vergrote rivaliteit tussen departementen verwachten. De druk op het personeel en de onzekerheid kan groeien. Op de website van de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS) staat het volgende:

De minister wil binnenkort hogescholen en universiteiten gaan financieren op basis van behaalde studiepunten en diploma’s. Dat zet de onderwijskwaliteit onder druk en maakt de minder goed doorstromende kansengroepen financieel minder aantrekkelijk. De manifestanten eisen daarom dat àlle doelgroepen worden erkend en structureel extra middelen krijgen: ook studenten van allochtone origine, studenten met laaggeschoolde ouders en studenten uit een TSO/BSO vooropleiding. Het aanmoedigingsfonds voor gelijke kansen is met 1% van het budget een druppel op een hete plaat. Het niet financieren van gedelibereerde studiepunten zet instellingen aan tot nultolerantie waarbij geen enkel buispunt nog door de vingers wordt gezien. Vandenbroucke wil nog slechts een handvol aanvullende opleidingen financieren. Het inschrijvingsgeld voor de andere manama’s zal stijgen tot 5400 euro of zelfs 25000 euro, zonder enige sociale correctie voor beursstudenten of werklozen. Ook wie niet snel genoeg afstudeert, komt in de problemen. Hij verliest zijn recht op inschrijving en betaalt het dubbele als hij toch nog ingeschreven geraakt .Verder is het nieuwe financieringsdecreet een grote bedreiging voor de onderwijskwaliteit. Bijna de helft van de basisfinanciering zal gebaseerd worden op onderzoeksresultaten. Daardoor gaan proffen nog meer belang hechten aan publiceren en dit ten koste van hun onderwijstaken. Tenslotte blijft het probleem onopgelost van de structurele onderfinanciering van het hoger onderwijs in het algemeen, de hogescholen in het bijzonder. De kunstopleidingen en humane wetenschappen worden zelfs in hun voorbestaan bedreigd.

Verder wordt de verdeling en concurrentie tussen studenten vergroot door verschillende ‘gewichten’ toe te kennen. Ook worden studenten in de ‘inhumane’ wetenschappen (bijvoorbeeld wetenschappers of ingenieurs) anders behandeld. Studenten worden in een vakje geïsoleerd: op basis van de studierichting, op basis van de sociale achtergrond (allochtoon of autochtoon, diploma en inkomst van de ouders), op basis van de resultaten (geslaagd in het eerste jaar en de graden), op basis van de universiteit, taal en regio.
De Vlaamse regering wil dat haar universiteiten op internationale ranglijsten hoger aangeschreven staan en dat ze op internationaal vlak mee kunnen concurreren. In Frankrijk tracht de regering momenteel een gelijkaardig plan door te voeren: de vorming van enkele elite universiteiten met alle middelen en de ‘prullebak’ universiteiten. Er worden dan selectieronden georganiseerd zodat enkel de briljante scholieren kunnen genieten van degelijk onderwijs. Deze selectieronden zijn zwaar en de inschrijvingskosten zijn hoog. De parallellen tussen de Franse en Belgische situatie zijn duidelijk: in Vlaanderen wilt men enkel de meer performante universiteiten en studenten financieren.
In Nederland geldt al lang dit scenario bij het secundair onderwijs: er is een tekort aan leerkrachten omwille van het lage loon; sommige scholen hebben al jaren geen wiskunde leraar meer. De scholieren willen zinvolle lessen en daarvoor zijn meer leerkrachten nodig, niet meer lessen.
Er is niets ‘democratisch’ aan het onderwijs zoals het nu bestaat: mensen met meer geld kunnen van een betere secundaire school afstuderen en verder studeren. Studenten van een minder gelukkige sociale achtergrond hebben minder kansen. Nu wordt het ‘democratisch’ gehalte nog vermindert: het volstaat niet meer om over motivatie en redelijke sociale omstandigheden te beschikken, men moet ook nog geld hebben. Zoals in Frankrijk en Nederland stijgt in België de inschrijvingskost (in Frankrijk bedraagt deze al duizenden euro’s en in België wordt dezelfde stijging verwacht).
Op de betoging wisten weinig mensen wat er in het plan Vandenbroucke staat. Dit is niet verwonderlijk: de media geven een verwarrend beeld van het decreet en er werden geen discussies of informatiesessies georganiseerd opdat we bewust zouden worden van het probleem. Toch bleken veel mensen op de betoging ongerust over dit decreet.

Bewustzijn en betogen

Zodra de mogelijke gevolgen van dit decreet duidelijk worden, lijkt de betoging van 6 december angstwekkend ‘slap’. Maar hoe komt dit? Het is duidelijk dat het moeilijk is om zo’n gecompliceerd decreet alleen te vatten; tijdens een discussie is het gemakkelijker om inzicht te verwerven en zich een coherent beeld te vormen. Dan worden meningen uitgewisseld en het bewustzijn gevormd; de discussie tussen mensen is de eerste stap. Het is echter tijdens een betoging dat we beseffen hoeveel mensen dezelfde mening delen. Dat is een enorme aanmoediging, het versterkt en bevestigt de meningen. Het wordt dan ook duidelijk dat we niet betogen voor onszelf: er zijn sommige betogers die voordeel zullen halen uit dit decreet, maar misschien niet hun medebetoger, broer, zus, collega, vriend of toekomstig kind.
Het is ook een gelegenheid om met elkaar in contact te komen, meningen uit te wisselen en algemene vergaderingen te organiseren waar het verdere verloop van de beweging kan besproken worden. Een beweging eindigt niet bij een betoging, ze gaat verder. De betoging van 6 december was gekaderd, ze begon en eindigde op dezelfde dag.

Sabotage en chantage
Waarom werden er geen discussies of informatiesessies georganiseerd? Waarom werd de betoging zo laat gehouden? Waarom werd er bier uitgedeeld en waren we verdeeld? Tijdens de discussie werd het duidelijk dat de vakbonden en de regering een constructieve en massale demonstratie hadden gesaboteerd:

– In Gent werd op 29 november een betoging georganiseerd door het COC (Christelijke Onderwijscentrale), VSOA (Vrij Syndicaat voor het Openbaar Ambt) en VVS (Vlaamse Vereniging van Studenten) waar 4000 studenten en personeelsleden (volgens De Morgen maar 2000) aan deelnamen. Alle studenten en personeelsleden worden vroeg of laat het slachtoffer van dit decreet, waarom wordt er dan een afzonderlijke betoging gehouden voor de algemene betoging? De verdeling tussen studenten wordt hierdoor enkel versterkt en het verminderd het aantal mensen dat tezamen betoogd.
– De VVS wilde de betoging vroeger organiseren, maar er moesten nog enkele details besproken worden tussen de vakbonden en Vandenbroucke waardoor de datum van de betoging steeds later kwam. Wat deze ‘enkele details’ mogen zijn is niet duidelijk. In ieder geval is het opschuiven van de datum een slechte zaak voor de betogers: de examens naderen, het weer wordt slechter en er blijft steeds minder tijd over om na de betoging nog samen te komen. De organisatie van de betoging heeft met andere woorden de datum niet zelf gekozen, maar laten afhangen van de minister.
– Ook de plaats van de betoging (Brussel-Noord en het ministerie van Onderwijs) belemmert een massale opkomst en de discussie. Terwijl we buiten in de regen stonden hadden we ook in aula’s kunnen discussiëren en steun kunnen vragen aan andere studenten en personeelsleden. We hadden naar andere universiteiten kunnen gaan om de banden tussen elkaar te versterken. Voor en achter de betogers werden de straten afgezet door de politie, zo wordt elk contact met de buitenwereld verhindert.
– De hogescholen hebben niet opgeroepen tot betogen omdat Vandenbroucke hen een week voor de betoging 7 miljoen euro beloofde (de voorwaarde was dat ze niet zouden meebetogen). Na jarenlange onderfinanciering van de hogescholen is een éénmalig aanbod van 7 miljoen hallucinerend weinig en toont het dat de regering openlijk chantage gebruikt.
– Het uitdelen van bier, fluitjes, toeters, de spectaculaire speeches (waaronder een speech gegeven door iemand verkleed als sinterklaas) en het spelen van luide muziek bevorderen op geen enkele wijze de discussie tussen de mensen. De betoging leek meer op een St-Vé dan een unieke gelegenheid voor uitwisseling van meningen of perspectieven. Het omvormen van een betoging tot een circus van ‘politieke’ kleuren en slogans is typisch voor vakbondsbetogingen. De gevolgen van dit decreet zijn ernstig, waarom is de betoging dat niet?
– De socialistische vakbond ACOD riep officieel niet op tot betogen aangezien de minister van Onderwijs Vandenbroucke zelf een ‘socialist’ is. Welke belangen verdedigen de vakbonden eigenlijk, die van de regering of die van de studenten?
– Alle studenten en personeelsleden zijn het slachtoffer van dit decreet, waarom lopen we dan in verschillende kleuren (rood, groen of blauw)? Wie geeft er gratis vuilniszakken en petjes weg? De hele aanloop naar de betoging wordt gekenmerkt door een verdeel en heers techniek, elke verdeling is in ons nadeel. De studentenraad van de Associatie K.U.Leuven (StAL) heeft niet opgeroepen tot betogen omdat deze universiteit voordeel zou kunnen halen uit het decreet. Niet alleen is dit een teken egoïsme, maar ook van naïviteit: over enkele jaren zal Vandenbroucke een plan voorstellen dat de ongelijkheid tussen de Leuvense universiteit en de andere ‘rechttrekt’. Zo kan de minister eerst de kleinere universiteiten aanpakken en dan de grotere.
– De ACV, ABVV en ACLVB (respectievelijk de christelijke, socialistische en liberale vakbond) hebben op 15 december een nationale betoging georganiseerd voor solidariteit en tegen dalende koopkracht. Het plan Vandenbroucke verbreekt de solidariteit tussen studenten door ze met verschillende gewichten te behandelen en de prijs van het onderwijs stijgt. Waarom werd de studentebetoging dan niet samen gehouden met deze betoging ondanks de overeenkomsten?

Hieruit kunnen we enkel concluderen dat de vakbonden en de regering verraderlijke partners zijn. Twee jaar geleden betoogden studenten ook tegen dit plan, er is ondertussen weinig veranderd. Wordt het niet tijd dat we anders betogen? Een voorbeeld van een succesvolle studentenbetoging is de anti-CPE beweging in Frankrijk van 2006.

Een voorbeeld
In 2006 trachtte de Franse regering het Contract Première Embauche op te leggen; de gevolgen van dit nieuw contract voor afgestudeerde studenten is een vermindering van het aantal anciënniteitsjaren (de eerste jaren die men werkt tellen niet mee bij de berekening van het loon). De studenten organiseerden algemene vergaderingen in de aula’s waar de maatregelen werden uitgelegd en er gediscussieerd werd over de acties. Deze vergaderingen werden in alle universiteiten gehouden en tussen de universiteiten waren er contacten om gezamelijk actie te voeren. De vergaderingen gaven de studenten de mogelijkheid om zelf te beslissen hoe ze actie wouden voeren en andere studenten bij de beweging te betrekken.
Al gauw werd het de Franse studenten ook duidelijk dat een succesvolle betoging enkel mogelijk was indien ze steun kregen van de hele bevolking. De studenten gingen daarom naar bedrijven en openbare diensten om hun problemen uit te leggen en steun te vragen. De arbeiders begrepen heel goed dat deze studenten toekomstige arbeiders waren en dat ze de belangen van hun kinderen ook verdedigden. Daarom besloten veel arbeiders om met de studenten mee te betogen.
Een massale opkomst met studenten en arbeiders die bewust zijn van de precaire toekomst (betogingen op 18 maart, 24 maart en 4 april 2006 met gemiddeld 700.000 betogers) bleek de Franse regering zodanig af te schrikken dat het gehele CPE decreet werd ingetrokken. De angst bij de regeringen was echter ook op internationaal vlak doorgedrongen: in Duitsland had de regering dezelfde wetten willen doorvoeren, maar de reactie in Frankrijk was een waarschuwing. De Duitse CPE werd ook teruggetrokken, zonder dat er Duitse studenten hadden betoogd.

Wat nu?
Aan het einde van de discussie was er een gevoel van machteloosheid: de examens naderen, de betoging is voorbij en het decreet wordt in januari goedgekeurd door het parlement. Het is niet mogelijk om nu nog iets te organiseren. Het belangrijkste wat nu moet gebeuren is de lessen trekken uit de mislukking en ze onthouden. Enkel door terug te kijken en te leren, kunnen we vooruit gaan. De conslusies die men kan halen zijn van fundamenteel belang voor de volgende keer:

– De eerste stap is de discussie, anders kan men geen inzicht verwerven en zich een coherent beeld van de situatie vormen. Het is tijdens de discussie dat we bewust worden en de ernst van de zaak duidelijk wordt. Een algemene vergadering moet gehouden worden waar iedereen zijn mening mag uitten en beslissingen genomen worden door studenten en personeel.
– We mogen ons niet laten verdelen per studierichting, regio, afkomst of taal. Er moet gezamenlijk gediscussieerd worden en actie ondernomen worden. Elke verdeling zorgt voor een verzwakking van de krachtsverhouding. De vorige betoging is begraven door de verdeel en heers techniek.
– De organisatie moet gebeuren door de studenten en personeelsleden zelf, niet door de vakbond. Wij moeten beslissen wanneer en hoe dat we willen betogen. Daarbij mag men de acties niet inkaderen of scheiden: alle studenten (hogescholen en universiteiten), scholieren, werkenden en werklozen zijn vroeg of laat de dupe van de maatregelen. We moeten steun vragen aan alle sociale lagen en generaties. Enkel een massale, bewuste en brede betoging kan succesvol verlopen; de anti-CPE beweging in Frankrijk is het voorbeeld.

Twee jaar geleden betoogden studenten tegen het plan Vandenbroucke, net zoals toen was de betoging van 6 december geen succes. Toch is er iets veranderd: mensen zijn gekomen naar de discussie van 19 december en hebben hun ontevredenheid geuit. Samen hebben we belangrijke conclusies kunnen trekken die een basis zijn voor de volgende keer. Dit was daarvoor nog niet gebeurd.