Darwinisme en Marxisme

20 09 2009

Onderstaande inleiding werd geschreven naar aanleiding van de 3de ‘discussie- en ontmoetingsdag met de IKS’ (augustus 2009). Omdat 2009 in het teken staat van Darwin werd er gedebatteerd over het belang van zijn evolutietheorie voor de klassenstrijd doorheen de geschiedenis . Onderaan vind je een korte samenvatting van de discussie die de dag zelf door de deelnemers werd opgesteld.

Inleiding

Marx&Spencer

Over de betekenis van de evolutietheorie voor de positie van de arbeidersklasse vandaag en morgen

Darwin en de evolutietheorie

In 2009 wordt zowel Darwin’s 200-jarige als de 150e verjaardag van het verschijnen van zijn bekendste en belangrijkste werk ‘the origin of species’ herdacht. In dat boek kwam Charles Darwin, in navolging van voorgangers als Lamarck, op de proppen met het toen erg radicale idee dat diersoorten evolueren.

Wat in de ogen van vele westerlingen nu gemeengoed is, was anno 1859 een radicaal vernieuwend idee dat brak met het idee dat God alle levende wezens geschapen zou hebben en dat deze onveranderlijk zijn. 150 jaar later staan Darwin’s bevindingen nog steeds als een huis, al zijn ze nu meer gestaafd door ontdekkingen in de genetica.

Kort samengevat draait Darwin’s evolutietheorie om erfelijkheid en natuurlijke selectie. Organismen krijgen erfelijk materiaal mee van hun ouders, wat elk wezen dus veranderlijk en uniek maakt. Sommige veranderingen of mutaties in het genetisch materiaal zijn gunstig om te overleven. In een ‘strijd om het bestaan’ zullen enkel de best aan hun omgeving aangepasten overleven, de rest wordt weggeconcurreerd. Dit proces noemt men ‘Natuurlijke Selectie’ en verklaart hoe soorten veranderen en waarom ze dat doen. Dus als een mutatie een voordeel heeft, zoals een schutkleur bij vogels, dan zal deze eigenschap gaan domineren en zullen de vogels zonder schutkleur langzaam verdwijnen.

Sociaal Darwinisme

Darwin verwees in The Origin of Species af en toe nog naar God en hij sloot absoluut niet uit dat God enkele soorten op de aarde had neergepoot die dan spontaan waren beginnen evolueren. Atheïsme was in het Victoriaanse Engeland nog taboe. De Engelse burgerij leefde op min of meer goede voet met de aristocratie en de Kerk van Engeland.

In Duitsland waar Darwin’s geschriften grote furore maakte was de situatie heel erg anders. Daar werden de ideeën een instrument in handen van de nieuwe heersende klasse, de burgerij, de kapitaalbezitters, in haar klassenstrijd tegen de macht van de religie.[1] In het Darwinisme vond zij een uitstekende vrijgeleide om haar ideologie van concurrentie en individualisme te verdedigen. De grondlegger van dit ‘sociaal Darwinisme’, dat de leer van Darwin op de maatschappij toepast, was de filosoof Herbert Spencer. Hij vond dat de ‘strijd om het bestaan’ de maatschappij naar een hoger niveau tilde. De man was naast spoorwegingenieur, socioloog en redacteur bij The Economist ook notoir anti-socialist. Hij zei ooit: ‘Hoe erg ik de oorlog ook haat, ik haat het socialisme even erg, onder al zijn vormen.’ Hij zag evolutie als de evolutie van de homogene, starre maatschappij naar een heterogene maatschappij waar steeds meer differentiatie en specialisatie optreedt als gevolg van  arbeidsverdeling. Het ultieme utopia was dus een vrije kapitalistische markt met een perfecte arbeidsverdeling waar de staat slechts als nachtwaker zou optreden om mogelijke verstoring van het recht van de sterkste te vermijden. Laissez-faire was het credo en dit zou er toe leiden dat enkel de ‘sterkste’ mensen zouden overblijven. Dit zou dan uiteraard goed zijn voor de ontwikkeling van de perfecte, rationele mens. Zo ontwikkelde de maatschappij zich dus volgens Spencer, door natuurlijke selectie tussen individuen. Dit geloof is nog steeds wijdverbreid bij vele mensen. Kijk maar naar, The American Dream, die de illusie opwekt dat een man door hard werken overal kan geraken waar hij wil, of meer concreet: iedereen kan door hard werken stinkend rijk worden, dus rijkdom en ongelijkheid is gerechtvaardigd. Dit uit zich nu in het verzet van vele Amerikanen, vaak tegen de belangen van hun eigen klasse in, tegen een beperkte vorm van universele gezondheidszorg, omdat dit doelbewust ingaat tegen het geloof in de Amerikaanse droom. Zoals vaak met geloof is de realiteit anders en is de sociale mobiliteit erg beperkt in de Verenigde Staten.

Eugenetica

Het sociaal Darwinisme leidde op het einde van de 19e eeuw ook tot de ontwikkeling van de eugenetica die tot doel had het genetisch materiaal van de mens te veredelen om zo tot de perfecte, rationele mens te komen. ‘Biologisch gebrekkigen’ (onder die categorie vallen ook criminelen, prostituees, drugsverslaafden en andere sociaal onaangepasten) moesten gesteriliseerd worden opdat hun genetisch materiaal de mensheid niet zou ‘vervuilen’. Sociale problemen werden niet gezien als de verschrikkelijke uitbuiting en ongelijkheid die er heerste in die tijd in Europa, maar als de aard van bepaalde mensen. Zo berekende men dat een 83-jarige alcoholiste in totaal 894 nakomelingen zou krijgen waarvan: 67 crimineel recidivisten, 7 moordenaars, 181 prostituees, 142 bedelaars, 40 gekken, dus in totaal om en bij de 437 deviante elementen.

De nazi’s gingen uiteraard nog een stapje verder en gingen ook over tot de systematische euthanasie van asociale elementen en gehandicapten wat tot inspiratie leidde voor de Holocaust.

Deze akelige methodes roepen nu slechts onbegrip en afschuw op. Maar het sociaal Darwinisme leeft voor op een subtiele wijze. [2]

De wetenschap zal het wel oplossen

De wetenschap en vele hoge instanties verwachten erg veel van de genetica en neurobiologie, waar men ook sociale gedragingen tracht te verklaren aan de hand van neurologische processen in het lichaam. In het boek van de psychotherapeut Paul Verhaeghe ‘het einde van de psychotherapie’ toont hij aan dat de sociaal-economische realiteit een enorme invloed heeft op de aard en de omvang de van psychische problemen waar men mee worstelt. Tegelijk leeft bij vele mensen de consensus dat het allemaal biologisch-genetisch zal vastliggen. Hier speelt dan uiteraard de gezondheidsindustrie gretig op in met allerlei medicatie zoals viagra, antidepressiva om de mankementen te verhelpen. [3]

Biotechnologie als genetische manipulatie van gewassen moet het hongerprobleem in de wereld oplossen. Zo worden alle maatschappelijke problemen een technocratische kwestie die ‘de wetenschap’ wel zal oplossen, want de honger in Afrika zou te wijten zijn aan natuurrampen en het onvermogen van de Afrikanen zelf om een sterke economie op te bouwen. De rol van het grootgrondbezit, de overmatige vleesconsumptie in de geavanceerde kapitalistische samenlevingen, de monocultuur, de oneerlijke wereldhandel en een landbouwmodel dat gericht is op de meest koopkrachtige (export) vraag in plaats van op lokale behoeften, zijn allemaal vragen die niet gesteld zouden hoeven worden. Ook in de sector van de biotechnologie zien we vooral weer de aanwezigheid van het grootkapitaal dat boeren volledig afhankelijk van haar wil maken met patenten op zaaisel en pesticiden. Want genetisch gemanipulereerde organismen planten zich niet spontaan voort, waardoor dus boeren alles moeten gaan halen bij bedrijven als Monsanto. Technologie wordt dus zo een hulpmiddel bij de verdere uitbreiding van het kapitalisme, met alle nodige sociale en ecologische gevolgen.

Darwinisme en marxisme

We zagen reeds dat Anton Pannekoek schreef dat de evolutietheorie zo snel gemeengoed en wijdverbreid kon worden omdat het een rol kon spelen in de klassenstrijd en omdat het zo dicht bij de levenssfeer van de mensen stond.

Waar Darwin schreef over de evolutie van dieren, schreef Marx over de verandering van de maatschappijen. Marx neemt de mens en zijn productiemethoden centraal: “de ontwikkeling van de werktuigen van de technische hulpmiddelen,waarover de mensen beschikken, vormt dus de grondoorzaak, de drijfkracht van de gehele maatschappelijke ontwikkeling”, zo schreef Anton Pannekoek het. De ontwikkeling van de productiemethoden bepaalt de productieverhoudingen en die productieverhoudingen brengen automatisch klassenstrijd met zich mee. Het darwinisme bleek een instrument in de handen van de burgerij te zijn. Niet dat het darwinisme niet revolutionair was voor andere mensen. Het is de ultieme onttovering van de godsdienst. Maar voor marxisten is het kapitalisme geen eeuwig leven beschoren. De interne tegenstellingen van het kapitalisme zullen tot het socialisme leiden.

Ook Darwin zelf had absoluut geen hoge dunk van het sociaal darwinisme. Volgens Darwin was de natuurlijke selectie wel van toepassing bij de evolutie van de mensheid, maar ze deed dit niet door eliminatie van de ‘zwakkeren’. De evolutie van de mensheid is geen louter biologisch gegeven, maar ook evengoed een cultureel gegeven. De mens is een onvolgroeid wezen bij de geboorte en dus is opvoeding centraal bij het mens worden. In een beschaving werkt de natuurlijke selectie niet meer op het vlak van de organismen. Er is slechts een toename van sociale vaardigheden waar te nemen zoals solidariteit, empathie, altruïsme, dit in contrast met de invloed van het kapitalisme die de ontwikkeling van dat sociaal gedrag eerder belemmert. Er is dus een soort van omgekeerde natuurlijke selectie.

Voer voor discussie

Ik volg Darwin in zijn stelling dat de mens er evolutionair voordeel uit heeft gehaald om uit de harde ‘strijd van het bestaan’ te blijven en steeds meer samen te werken. Pleiten voor het recht van de sterkste, is meestal louter een soort van rechtvaardiging van de bestaande arbeidsverhoudingen.

Ik stel me wel de vraag of marxisten soms niet dezelfde fout maken als de sociaal Darwinisten. Kunnen we natuurwetten bepalen voor de geschiedenis van de mens? Kan men aan de hand van de geschiedenis, de toekomst voorspellen of is er geen doelmatigheid in de geschiedenis te bespeuren? Volgens de filosoof Karl Popper is het Marxisme niet weerlegbaar en daarom te verwerpen als pseudo-wetenschap. Het lijkt me interessant om in de discussie na te gaan of er wel degelijk toenemende sociale vaardigheden te bespeuren zijn bij de mensheid.

Ik denk niet dat we zo ver moeten gaan, maar ik denk wel dat het belangrijk is het verschil tussen de sociale wetenschappen en de exacte wetenschappen te behandelen. Bij de humane wetenschappen is de onderzoeker niet alleen toeschouwer, maar ook steeds deelnemer aangezien hij zelf een mens is. Marx had een vurige verontwaardiging en haat ten opzichte van het kapitalisme. Zijn wetenschappelijk socialisme kan dus nooit puur dezelfde objectiviteit hebben als de wetten van Keppler of zelfs de evolutietheorie. Dit moet ook niet, het positivisme is niet geschikt om de menselijke werkelijkheid te verklaren. Exacte wetenschappen beschrijven en voorspellen, sociale wetenschappen  trachten meer te begrijpen en voor dit begrip is de sociale context zeer belangrijk.

Denkers als Darwin en Marx toonden aan dat de sociale context veranderlijk is en daarom belangt dit volgens mij de arbeidsklasse aan. De mens is geen dier dat gebogen gaat onder de natuurwet van de natuurlijke selectie, integendeel doorheen de geschiedenis is vaak gebleken dat dit zelf contraproductief is. Andere samenlevingsvormen zijn mogelijk.

Deze discussie blijft ook actueel in het kader van het opkomende creationisme in de Verenigde Staten, maar zeker ook in de moslimwereld. Het geloven in de schepping wordt een teken van verzet tegen de ‘liberale’, decadente, seculiere maatschappij. In de Verenigde Staten vindt men de hardste vorm van kapitalisme, zonder verzorgingsstaat of sociale correcties. In zo’n maatschappij is de drang naar een almachtige, alwetende God groter dan in een menslievendere maatschappij. Religieuze leiders beseffen tevens hoe sterk de macht van godsdienst is om mensen achter zich te scharen. Zo mobiliseert christelijk rechts miljoenen stemmen bij de arbeidersklasse voor de republikeinen in de Verenigde Staten. Hoe moet de arbeidsklasse zich verhouden tegenover dit toenemende religieuze fundamentalisme? Is dit ook een bedreiging voor Europa?

We zagen bovendien ook dat volgens Spencer de strijd tussen individuen de motor van de maatschappij vormt en dat dit proces niet verstoord mag worden. Concurrentie heeft tijdens een kapitalisme enorme technologische vooruitgangen met zich meegebracht, maar is tevens vaak vernietigend voor de sociale vaardigheden van de mens. Ligt concurrentie in de aard van mens en is het essentieel voor de menselijke ontwikkeling? Zijn er hier alternatieven voorhanden?


[1] Marxisme en darwinisme door Anton Pannekoek

[2] Europeana, Fagel

[3] Eos, September 2009

Samenvatting discussie

Deze samenvaating werd aangenomen door de deelnemers op de discussiedag zelf

Een rijke discussie. Er is vooral aangedrongen op de band tussen het darwinisme en het marxisme.

Het darwinisme legde vooral de nadruk op de strijd voor het overleven en het marxisme op de klassenstrijd. Beide onderstrepen de dimensie van de evolutie, het darwinisme in het geval van de soorten, het marxisme in het geval van de maatschappij. De breuk met een onveranderlijke visie en de religie werd als een belangrijk punt aangehaald. Vandaag beklemtoont de bourgeoisie vooral het ‘atheïsme’ bij Darwin, maar gaat de dimensie uit de weg van de evolutie als een fundamenteel gegeven voor de menselijke evolutie. De mens bouwt zelf aan zijn eigen geschiedenis, het is een sociaal wezen dat in staat is om de zwakkeren in haar maatschappij te integreren. Als het socialisme wordt losgekoppeld van het historisch materialisme, van de theorie van de evolutie, vervalt het in een ethisch socialisme dat het socialisme predikt omdat het goed is en niet omdat het noodzakelijk is. Ook de rol van de wetenschap werd aangekaart en er werd gesteld dat de wetenschap niet boven de maatschappij staat maar er totaal deel van uitmaakt en heel dikwijls verbonden is met ideologieën. Ook het anarchisme baseert zich op een vorm van ethisch socialisme, dat een andere maatschappij eist op grond van absolute beginselen (gelijkheid, enz.).

Een persoonlijke indruk

(fragment uit correspondentie)

De discussie over Darwin was bijzonder interessant. Er zijn dingen gezegd die voor mij vrij nieuw en verhelderend waren. Bijv. over hoe de evolutietheorie een gevaar kan betekenen voor de bourgeoisie, omdat de evolutiegedachte de tijdelijkheid van het burgerlijk bestaan in vraag stelt, als die evolutiegedachte op de maatschappij wordt toegepast. Maar hoe gebeurt maatschappelijke evolutie? Iedereen leek het erover eens dat de biologische wetten hier niet op een directe wijze van toepassing zijn. Volgens mij hebben ze wel een invloed, maar de manier waarop bijv. genen tot expressie komen is zeer sterk afhankelijk van de maatschappelijke context. Ik vond het tevens interessant dat het verband werd gelegd tussen die evolutiegedachte en het reformisme en het ontstaan van het ethisch socialisme. Ook het feit dat de bourgeoisie bij de herdenking van Darwin alle nadruk legt op het anti-creationisme van Darwin en bijna geen op het sociaal-Darwinisme vond ik heel terecht opgemerkt. Op de universiteit is dat toch zeker van toepassing, terwijl het net daar is dat je kritiek verwacht, al blijft die burgerlijk van aard. Misschien is het net omdat de heersende klasse er enorme voordelen aan heeft dat ze de verwarring in stand houdt. Ik denk aan alle artikels en experimenten i.v.m. het bewijzen van de genetische aard van pedofilie, gewelddadigheid e.a. Het gebeurt op een heel subtiele wijze: artikels ontkennen niet dat de ‘omgeving’ (lees: ‘maatschappij’) een invloed heeft op ‘gedragskenmerken’ als gewelddadigheid, maar ze beperken zich tot de biologische kant van de zaak en bespreken amper deze ‘omgevingsinvloeden’, wat een sociaal-darwinistische visie bevordert. Mensen en andere dieren en planten worden zo gereduceerd tot onveranderlijke biologische mechanismen waaraan gesleuteld kan worden als aan machines. We kunnen hier gemakkelijk het verband zien met de kapitalistische ideologie die arbeiders niet als mensen ziet, maar als levensloze machines die moeten renderen. Biologisch ‘gebrekkigen’, zoals gehandicapten, ouderen en zelfs zwangere moeders zijn verlieslatend en kunnen maar beter ‘vermeden’ worden. We hoeven maar naar de vele abortusgevallen te kijken om te bemerken dat gehandicapten niet gewenst zijn door het kapitalisme. Naast het feit dat deze visie onethisch is, is ze ook niet wetenschappelijk. Biologische systemen zijn niet mechanistisch, als een keten van elkaar uitlokkende botsingen. Deze visie is deterministisch d.w.z. dat het hele verdere verloop van de biologische evolutie zou vaststaan en bijgevolg zou de evolutie bijna als iets statisch zijn, net als het middeleeuwse beeld van onveranderlijke soorten in een onveranderlijke wereld. Maar deze discussie is voor een andere keer. Ik geef jullie alvast een alinea (uit een cursus) die ik heel interessant vond voor wat betreft het determinisme in de natuur.

Quantumfysica

Ondertussen bleek dat de newtoniaanse mechanica haar bruikbaarheid verliest op het niveau van de atomen en subatomaire deeltjes.

Het gedrag van een elementair deeltjes bleek niet strikt afgeleid te kunnen worden vanuit een bekende begintoestand, hoogstens kan een statistische waarschijnlijkheid berekend worden. Een deeltje bleek ook geen deeltje in de klassieke betekenis, maar heeft een golfkarakter met een in principe onbegrensde uitgebreidheid.

De klassieke begrippen waarop de newtoniaanse natuurkunde steunde, moesten losgelaten worden. De energie bleek gequantiseerd en daardoor een zeker deeltjeskarakter te krijgen, terwijl aan de deeltjes een golfkarakter moest toegekend worden. In de jaren twintig van de twintigste eeuw werd zo door mensen als Niels Bohr, Werner Heisenberg; Erwin Schrödinger en anderen, de quantumtheorie ontwikkeld, die op adequate wijze de natuur op subatomair niveau beschrijft.

In de quantumfysica verliest de natuur haar deterministisch karakter. Wat we een deeltje noemen, wordt beschreven door een golffunctie, waarbij de golf de waarschijnlijkheid voorstelt van de aanwezigheid van het “deeltje” op een bepaalde plaats en bepaald tijdstip. Een welbepaalde positie kan dus niet aan het deeltje toegekend worden, hoogstens een spreiding in ruimte en tijd volgens een bepaald waarschijnlijkheidsverdeling. Wanneer een deeltje waargenomen wordt, verwerft het op dat moment, als gevolg van de interactie met de detector de plaats en de waarneembare eigenschappen die de waarnemer vaststelt.

Causaliteit (eenduidige oorzaak-gevolg-relaties) en localiteit (een systeem ondergaat alleen locale invloeden) kunnen niet gehandhaafd blijven. Deze nieuwe inzichten hebben een paradigma-wisseling op gang gezet, waarvan de diepere betekenis nog altijd onderwerp van discussie is.

Advertisements




Wilde stakingen in Groot-Brittanië (2)

23 06 2009

Hieronder een eerste stellingname van de Internationale Kommunistische Stroming (IKS) over de wilde stakingen in de energiesector, maar ook de stakingen bij de postdiensten, metrolijnen e.a. te Groot-Brittanië. Je kan het artikel (met commentaren) ook hier lezen.

Construction workers at the centre of the class struggle

Daily we are told that we have to tighten our belts, accepts jobs losses, pay cuts, lose of pensions, increased work rates for the good of the national economy, to help it cope with the deepening recession. At British Airways they have even pressured workers to work for nothing for a whole month, with the threat of unemployment hanging over them. The idea of struggling against these relentless attacks is faced with the terrible fear of unemployment and the endless media campaign which tells us there is nothing we can do about our worsening living and working conditions.

And yet in the first weeks of June the weight of passivity and fear has been confronted by clear evidence that this does not need to be case. In the second week of June London Underground workers struck in order to protect 1,000 threatened jobs. Then postal workers in London and Scotland staged struggles against lay-offs, broken agreements and cuts in services. At the same time 900 construction workers at the Lindsey oil refinery site walked out in solidarity with 51 of their comrades who were laid off. This struggle burst into a series of wildcat solidarity strikes at major energy sector construction sites across Britain, when Total sacked 640 strikers on the 19th June. These struggles show that we do not have to accept our ‘fate’.

Nationalism against the workers, and workers against nationalism

At the beginning of the year the Lindsey refinery workers were at the centre of a similar wave of wildcat strikes over laying off workers on the site. That struggle from its beginning was hampered by the weight of nationalism, epitomised by the slogan ‘British Jobs for British workers’ and the appearance of Union Jacks on the picket line, as some of the strikers said that no foreign workers should be employed when British workers were being laid off. The ruling class used these nationalist ideas to great effect, exaggerating its impact and presenting the strike as being against the Portuguese and Italian workers who were employed on the site at the same time as the other workers were being laid off. However, this strike was brought to a very sudden and unforeseen end when banners began to appear calling on the Italian and Portuguese workers to join the struggle or proclaiming ‘workers of the world unite’, and Polish construction workers joined the wildcats in Plymouth. Instead of a long-drawn out defeat of the workers, with increasing tension between workers from different countries, the Lindsey workers gained an extra 101 jobs, kept the Italian and Portuguese workers’ jobs for them, gained a promise that no workers would be laid off as there were jobs on the site, and went back united.

This new wave of struggles has broken out on a much clearer basis: solidarity with sacked workers. 51 contract workers were laid off at the end of the 2nd week of June because their contracts ended. At the same time, another contractor was taking on workers. The laid-off workers were told by Post-it notes on their clocking on cards that they were no longer needed. This brought an immediate response from hundreds of workers on the site, who walked out in solidarity. It was felt that these workers were being victimised for the role they had played in the earlier strike. Then on June 19th Total, the owners of the site, took the unexpected step of sacking 640 strikers. There had already been solidarity strikes on other sites but with the news of these sackings workers walked out on sites all over the country. “About 1,200 angry workers gathered at the main gates yesterday waving placards castigating ‘greedy bosses’. Fellow workers at power stations, refineries, and plants in Cheshire, Yorkshire, Nottinghamshire, Oxfordshire, South Wales and Teesside walked out in a show of solidarity.” (The Independent, 20/6/9). The Times reported that, “There were also signs that the strike action was spreading to the nuclear industry as EDF Energy said that contracted workers at its Hinkley Point reactor in Somerset had walked out.” (20/6/9).

Faced with this movement it is harder for the media to play the nationalist card. It would be a surprise if there was not a weight on nationalism on some workers and the media know how to focus their attention on them. The BBC website has a picture of a picket line with workers holding up a banner saying “put British workers first not last”, while The Guardian interviewed a striker who said “We’ve no grievance with foreign workers as such but we feel that they should supplement what we cannot provide” (20/6/9). On the other hand, right wing papers such as The Times and Daily Telegraph who would usually make full use of such sentiments do not mention them – rather they concentrate on Total’s action and the danger of the struggles spreading.

The ruling class is extremely concerned about this struggle precisely because they cannot so easily distort it into a nationalist campaign. They fear it could spread into the construction sector generally and maybe beyond. Workers can see that if Total get away with sacking striking workers other bosses will follow suit. This poses the strike as a clear class issue, of real concern to all workers.

The obvious class nature of this struggle also encompasses a vision of solidarity with foreign worker. As a sacked worker makes clear: “Total will soon realise they have unleashed a monster. It is disgraceful that this has happened without any consultation. It is also unlawful and it makes me feel sick. If they get away with this, the rest of the industry will crumble and it will be like a turkey cull. Workers will be decimated and unskilled employees from abroad will be brought in on the cheap, treated like scum and sent back after the job is done. There is a serious possibility that the lights will go out because of this. We just cannot stand by and see workers discarded like an oily cloth.” (The Independent 20/6/9).

This worker’s indignation is that of the whole working class. Not only because of Total’s actions, but all the other attacks they are suffering or seeing. Millions of workers are being cast away like so much rubbish by the ruling class now that they can no longer suck enough surplus value from them. Bosses expecting workers to accept wage cuts or even work for free and to be happy about it! Total’s contempt is that of the whole capitalist class: how dare workers be so uppity, they must be crushed!

The need for a common struggle

No matter what happens in the coming days this struggle has demonstrated that workers do not have to accept attacks; that they can resist. More than that, they have seen that the only way we can defend ourselves is by defending each other. For the second time this year we have seen wildcat solidarity strikes. There are reports that the Lindsey strikes sent out flying pickets to Wales and Scotland. There are construction sites all over the country, particularly in the capital, where the Olympic sites group together large numbers of workers from many nationalities. Sending delegations to these sites calling for solidarity action would send out the clearest message yet that this is a question that affects the future for all workers, whatever their origin. The London postal and underground workers are also trying to defend themselves against similar attacks and have every interest in forming a common front.

The old slogan of the workers’ movement – workers of the world unite – is often ridiculed by the bosses who can never go beyond their competing national interests. But the world wide crisis of their system is making it clearer and clearer that workers everywhere have the same interests: to unite in defence of our living standards and to raise the perspective of a different form of society, based on world-wide solidarity and cooperation.

Phil 21/6/9.





Wilde stakingen in Groot-Brittanië (1)

22 06 2009

Het is op Rooieravotr dat ik over wilde stakingen in Groot-Brittanië las.

Deze artikeltjes  geven kort weer waarover het gaat: Hundreds walk out in support of oil refinery workers, Oil refinery sackings spark further walkouts.

Op de libcom-site wordt al druk gediscussieerd: New refinery wildcats spread.

Hoewel ik het ermee eens ben dat deze beweging van dichtbij dient te worden opgevolgd, ben ik niet akkoord met wat op Rooieravotr staat over de stakingen van dit voorjaar van diezelfde arbeiders: “Arbeiders in deze bedrijfstak – vooral bouwvakkers die voor energiebedrijven werken – hebben dit jaar al eerder gestaakt. Maar aan die stakingen zat een problematische kant. Arbeiders legden toen het werk neer uit protest tegen het inzetten van niet-Britse arbeiders door het bedrijf, om loonkosten te drukken. Met de  leus “Britse banen voor Britse arbeiders” stelden stakende werkers zich toen feitelijk tegenover arbeiders van elders – een knieval voor racisme, het accepteren van verdeel-en-heers-mechanismen waar uiteindelijk bazen garen bij spinnen. Een verdeelde arbeidersklasse is immers tegenover de ondernemers een zwakkere arbeidersklasse.

Het artikel uit World Revolution, het blad van de Internationale Komunistische Stroming in Groot-Brittanië, geeft een genuanceerder beeld in haar artikel Oil refinery and power station strikes: workers begin to challenge nationalism: “The media coverage (and what some of the workers were saying) made it easy to believe that the demands of the Lindsey workers were “British Jobs for British Workers”. They weren’t. The demands discussed and voted on by a mass meeting did not have this slogan or hostility towards foreign workers in them. Funny how the media missed this! They expressed illusions in the unions’ ability to stop the bosses playing worker off against worker, but not overt nationalism. The general impression created by the media however was one of the strikers being against foreign workers.





Strijd in de Franse universiteiten

8 06 2009

Correspondentie over de strijd in de universiteiten in Frankrijk.

Correspondance sur les luttes dans les universités en France.

Zie ook/voire aussi: Gouvernements et syndicats main dans la main pour saboter le mouvement dans les universités (courrier de lecteur)

? mai 2009

Salut Y.

Je reprends tout juste les cours après 2 mois d’interruptions à l’Université pour cause de revendications sociales. On s’ est bien amusé jusque là mais maintenant dur, dur… en espérant que l’année soit validée.

Voilà, une vie étudiante bien remplie entre babysitting, sorties avec les copains, réflexions sur la société et actions contestataires sur toutes les choses aberrantes que nous pond notre cher gouvernement.

A bientôt

P.

5 mai 2009

Salut, salut,

Je n’ ai pas trop suivi les contestations en France, que de loin. J’ espère fortement que votre année sera validée.

Comme d’ habitude les médias belges (et probablement aussi d’autres pays) font que discréditer les protestations: ‘les français’ auraient une ‘culture’ de grèves. Comme si vous ne prenez pas de risque en manifestant et en faisant la grève! Comme si vous n’ avez pas de raisons sérieuse de contester! D’ une façon très subtil ils présentent ‘les français’ comme des fenians: dans le même journal ou paraissait l’ article sur les étudiants, il y avait un autre article sur une étude qui a conclu qu’ en France on mange et dort le plus longtemps par rapport aux autres pays industrialisé. Ah, les méthodes de divisions!

Peut-être que vous devriez décider d’arrêter votre lutte avant les examens. Je pense qu’il est mieux de prendre une tel décision d’ une façon consciente et collective, avant que le mouvement dérape dans une violence désespéré. Vous pourriez la reprendre plus tard. Mais il est clair qu’ aussi longtemps que le gouvernement ne valide pas votre année, il faut protester, pas isolé dans son coin, mais d’une façon la plus large possible. Je pense aux mouvements contre le CPE et la LRU qui trouvaient leur force dans l’ extension de la lutte, dans la solidarité entre salariés et étudiants pour des meilleurs conditions de vie, et donc pas dans des blocages. Les blocages, c’est bien pour fixer des gens sur un problème, par exemple un plan d’ épargne (du gouvernement ou d’une entreprise), mais ne sont jamais un but en soi. Le but c’est de convaincre les autres que vos problèmes sont aussi leur problèmes et que pour lutter contre, il faut se réunir et refuser ensemble les aggravations des conditions de travail et la précarité.

Ici, il y a eu une manifestations contre les coûts des études. Pour moi cette manif ne ressemblait en rien à ce qui se passe en France. C’ était plutôt un cortège de carnaval pour amuser les hauts-fonctionnaires de l’ UE. Les étudiants ici n’ont pas encore compris que ça ne sert à rien de se défouler devant les portes des inventeurs des plans d’ épargne (ce cas-si c’était contre le plan Bologne, plan qui veut rendre le marché des études plus concurrentiel à un niveau Européen). Il faut plutôt se diriger vers d’ autres étudiants pour les convaincre de la nécessité de lutter. A part ça il ne comprennent pas encore qu’il ne suffit pas d’une seul manifestation, mais que seulement un mouvement peut mettre pression sur les gouvernements. Naturellement les Trotskistes et confrères (les équivalents de LO, la LCR et la NPA de France) et même les syndicats n’ ont fait que contribuer dans ces illusion, puisque c’ est eux qui ont organiser la manif. C’est eux qui ont décider de la date stupide, puisque toute proche des examens: impossible de faire naitre un mouvement. C’est eux qui ont décider le trajet vers les bâtiments de l’ UE, au lieu d’ aller vers les université et les écoles. Ils se disent contre les injustices sociales, mais il ne font que mener les étudiants sur des fausses pistes.

Enfin, je m’ arrête la. J’ espère ne pas avoir été complètement à côté de la plaque, ni de vous avoir choqué.

Y.

7 mai 2009

Salut Y.

Merci pour ton message, tu n’es, d’après moi, pas du tout à côté de la plaque. Il y a effectivement des difficultés à faire des choses qui ont en même temps du sens et de l’impact. Mais ce qui est sûr, c’est que les temps ont changé et que les méthodes d’avant ne marche plus aujourd’hui avec ce gouvernement, et que dans tout les cas, il va falloir durcir les actions…

Pour la question des examens, je comprend ton point de vue, mais je te soumets une réflexion qui nous fait débattre: quel est l’intérêt de passer des examen sur 3 semaines de cours? Ce qu’on a perdu avant tout ce sont les savoirs du semestre et je peut te dire que je suis bien déçu, mais si tu voyais dans quelle condition va se passer les examens cela n’a aucun sens: bourrage de crâne de notion importante, épreuves “bidon” juste pour avoir une note, travail “occupationnel” sans sens juste pour passer le temps… Tu serais scandalisé! Bref, les exams c’est une grande blague.

Sinon, je suis bien d’accord qu’il faudrait élargir le mouvement et tout ça… On a eu des manifestations historiques qui regroupaient tous les corps syndicaux nationaux, interprofessionnelles: des millions de gens en colère dans les rues et après… rien… il faut croire que c’est encore supportable pour eux…

En tout cas, j’ imprime ton mail pour le montrer à mes copains car je pense qu’ils seront contents d’apprendre le regard que porte la Belgique sur la France et ces concitoyens.

A bientôt,

P.

7 mai 2009

Salut P.

Je serais bref, parce qu’ il faut que je prépare mes examens.

Tu parles de “durcir les actions” Qu’est-ce que ça veut dire? Le blocage, le sabotage, etc. ou multiplier les appels envers d’ autres étudiants, écoliers et surtout salariés/ouvriers? Je ne sais pas si le mouvement est en pleine montée (= extension de la lutte) ou en descente. Des mouvements sociaux qui n’ arrivent pas à percer l’ isolation peuvent terminer dans des actions désespérée comme le sabotage, ce qui à la fin ressemble beaucoup au terrorisme. Dans un cas pareil on ouvre la porte à la discréditation du mouvement par les médias et le gouvernement, et donc à la répression.

Avez-vous confiance dans les syndicats? Je me rappelle du mouvement CPE que ce sont bien les étudiants eux-mêmes qui ont garder en vie le mouvement à travers les AG, qui était ouvertes à tout le monde, et pas les syndicats. Ont-ils contribuer à l’ extension de la lutte? Ont-ils diffuser des tractes disant que les travailleurs devrait se mettre en grève en solidarité avec les futurs travailleurs?

Je t’envoie deux lien vers des articles d’un groupe politique avec lequel je sympathise. Je pense que surtout le premier article est à sa place dans cette petite discussion (il est aussi plus court). Peut-être que tu me trouvera trop radical. Si c’est le cas, n’ hésite pas à réagir.

Face aux attaques du capital, comment peut-on lutter?

http://fr.internationalism.org/book/export/html/3181

Thèses sur le mouvement des étudiants du printemps 2006 en France

http://fr.internationalism.org/book/export/html/1806

Bises,

Y., internationaliste





ResPACT-betoging

17 05 2009

Mailwisseling over de ResPACT-betoging van 28 april 2009 te Brussel (www.respact.be). Een meer uitgebreide analyse van studiekosten, beursstudenten, studentenbeweging… zal later volgen. In de hoop dat dit al een goede richting kan geven aan verdere discussies…

Dag kameraad,

(…)

Het gaat erg goed met me. De afgelopen twee weken bestonden uit veel schoolwerk, maar een mens moet niet klagen zelfs niet als hij een Antwerpenaar is en de straten vuil zijn. Ik studeer hier wat ik wil en ik heb veel geleerd. Er zijn voordelen aan het Britse onderwijssysteem, ik heb soms de indruk dat het wat moderner is dan in België en ik heb hier heel goed professoren, maar dat is de verdienste van die mensen zelf, denk ik en niet van het Britse Systeem. Het is en blijft wel duur (in de duizenden ponden), dus iedereen of toch de gewone mensen, beginnen aan hun leven met schulden. Ik schudde vroeger altijd m’n hoofd toen je zei dat het probleem overproductie is en niet overconsumptie en dat er eigenlijk geen geld is, omdat de hele wereld op krediet draait. Je had gelijk (allez, ‘t is niet dat jij dat ontdekt heb).

Ik schaar me niet volledig achter de Respacte eisenbundel of organisatiestructuur, en vind dat ze studiekosten nogal ruim nemen. Voor mij dienen de studiekosten niet verlaagd te worden, ik kan dat betalen. Het beurzensysteem moet aangepast worden voor mensen die het echt nodig hebben en er dienen meer investeringen komen voor kleinschaliger, meer studentgericht onderwijs dat zich niet opsluit in de klas. Maar gewoon pleiten voor gratis universitair onderwijs, gaat geen kansengelijkheid creeëren. We weten allebei dat de fundamentele ongelijkheid niet daar is. Hoe was de Respact-betoging?

Ik heb hier enkele essays moeten schrijven. Twee ervan zullen je misschien interesseren, en stuur ik ook in bijlage om op toilet te lezen.  Eentje over Karl Marx en de relevantie van zijn analyse van het kapitalisme. Niet helemaal tevreden van, het moet ook allemaal op minder dan 3000 woorden zijn, maar het biedt stof voor discussie. En één met de vraag: of de financiële crisis zal eindigen in een nieuwe grote depressie. Het feit dat academische papers zijn van louter 3000 woorden, haalt de scherpe kantjes ervan af, dus het kan ook gewoon dienen als stof voor discussie.

Hoe zit het met je plannen voor een ‘Kapitaal’ leesgroep met die nieuwe vrienden die je gemaakt hebt? Ik kan je aanraden om niet alleen het grote werk te lezen, omdat het toch wel een kluif is waar zelfs Idefix moeite mee zou hebben. Voor de paper heb ik een boek gebruikt, ‘explaining Capital’ of zoiets. Een soort van gids, inleiding tot de politieke economie van onze bebaarde vriend (boer Karl van de kinderboerderij).

(…)

Ys.

Dag Ys.

(…)

De Respact-betoging was trouwens weinig waard. De betoging leek nogal hard op die tegen het plan VDB, enkel hadden we nu mooi weer. Veel tamtam, maar ik betwijfel of het een positieve impact zal hebben op eender wat: noch de reformist, noch de revolutionair kan tevreden zijn.
Voor mij was het eerder een grote show van allerlei linkse groepen om toch maar te tonen hoe bezorgd ze zijn om de verslechterende levensomstandigheden. Het was niet eens om een soort ongenoegen op te vangen, want ik heb niet de indruk dat er momenteel een grote ontevredenheid leeft onder de studenten over de studiekosten.

Ik ben akkoord dat de onderwijskosten te hoog liggen. De directe kosten, zoals inschrijvingsgeld, boeken en cursussen zullen wel lager liggen dan bij onze naburige landen, maar we mogen koten, vervoer en levensonderhoud niet negeren. Ik denk dat we dus wel ‘ruim’ mogen rekenen. Oké, soms werd er in de flyers en pamfletten van ResPACT nogal grof gesmeten met hoge cijfers, daar ben ik ook niet voor. Maar studeren is niet gratis en ik wed dat je dat het beste kan merken door naar het aantal beursstudenten te kijken. En aangezien het toekennen van beurzen wordt bepaald door het inkomen, is dat ook ineens de link tussen onderwijskosten en inkomen. Dat verband is cruciaal, want als je een werkelijke vermindering van de studiekosten eist, is dat in de veronderstelling dat de lonen dezelfde blijven of verhogen en de werkloosheid en armoede niet toenemen. De werkloosheid neemt echter wel toe, de laatste maanden zelfs massaal, waardoor niet enkel onderwijs, maar ook vele andere levenskosten toenemen.

Ik pleit dan ook voor een verbreding van de eisen: van specifieke studenteneisen naar eisen die voor alle toekomstige en huidige arbeiders kunnen gelden. Er waren wel bredere slogans, zoals: “Wij willen hun crisis niet betalen!”, maar die versterken dan weer de illusie dat de crisis een zaak is van hebzuchtige personen, terwijl de crisis het gevolg is van het failliete kapitalisme. Maar goed, ik wil niet de puritein uithangen: zo een slagzin kan je door de vingers zien als er een werkelijk streven bestaat naar uitbreiding van het protest en het vormen van een beweging. Dat streven bestond echter niet: het was een eenmalige carnavalsstoet, gepland net voor de examenperiode, waardoor ge elke mogelijkheid tot het uitgroeien van een beweging in de kiem smoort.

Dit soort optochten zijn dan nog eens meestal gericht tot de uitvinders en actieve verdedigers van Bolognaplannen en gelijkaardige, plannen die de concurrentie op de studiemarkten willen opdrijven en de studiekosten uiteindelijk mee opdrijven. Een echte druk op die meneren (en mevrouwen) kunt ge enkel uitoefenen zoals in Frankrijk gebeurde in de CPE-beweging of onlangs in Griekenland (om maar de meest verregaande, recente voorbeelden te noemen) waar jongeren en volwassenen een actieve solidariteit uitten tegen de miserie (en geen ‘solidariteit’ in de miserie, in de zin van: “We moeten allemaal samen de broeksriem aantrekken”). Die actieve solidariteit houdt in dat studenten en/of arbeiders hun collega’s op het probleem wijzen van bijv. hoge studiekosten of een CPE-plan. Dat deden de studenten in Frankrijk door de universiteiten te blokkeren en pamfletten uit te delen, waarin ze opriepen om deel te nemen aan de algemene vergaderingen (AV). In die AV’s kon iedereen voorstellen doen i.v.m. het verdere verloop van de beweging (meestal werden de beslissingen genomen door de studenten van de desbetreffende campus). Een grote rem op de CPE-beweging waren de officiële vakbonden die, ondanks de grote vraag van de jongeren, geen oproep deden tot een staking en amper reclame maakten voor de verschillende grote betogingen.

Zulke bewegingen zijn meestal niet georganiseerd door linkse organisaties of vakbonden, maar gaan uit van de arbeiders zelf. De rol van revolutionairen is dan ook niet de revolutie te ‘maken’, dat doet de arbeidersklasse. Wat revolutionairen moeten doen is de klasse op haar miserie wijzen, de klasse  doen inzien dat het kapitalisme geen toekomst biedt en dat zij zich er enkel van kan verlossen door een revolutie. Abstracter gezegd: de revolutionaire organisaties moeten het klassebewustzijn aanmoedigen en het proletariaat wijzen op haar historische rol. Heel typisch aan organisaties als de LSP en Comac is dat zij een betoging organiseren en dan mensen bijeenscharrelen om de stoet te ‘vullen’. Voor hen is een betoging ‘geslaagd’ als er x aantal mensen kwamen. Waar zijn de revolutionaire doelstellingen gebleven? Welke sporen laat de betoging na op de deelnemers en aanschouwers?

Soit, ik laat het hierbij. Ik zou nog kunnen doorgaan, maar ik moet ook nog wat studeren enzo. Niet dat de studies oninteressant zijn, echt niet. Het boeit me meer dan ooit tevoren. Ik ben nu grondig dat boekje (Ecology against capitalism) aan het lezen van John Bellamy Foster en het is verbluffend hoe diepgaand die kerel gaat. Ik ben het niet eens met alle hoofdstukken, maar het geeft een mooi kader voor het begrijpen en bekritiseren van de ‘oorzaken’ en ‘oplossingen’ die economische en ecologische denkers voorstellen. Ik raad je echt aan het te kopen, zeker omdat je in het VK zit en het daar wss makkelijker is te krijgen dan hier.

(…)

Groet,

Y.





Revolte in Griekenland (2)

31 03 2009

22 maart 2009

Hey J.

Ik probeerde je eerder te contacteren, maar ik had je mailadres verkeerd ingegeven. Ik hoorde dat je graag een mail van me had gehad en hier is hij dan. Ik hoop, ik hoop dat ik je hiermee niet overdonder.

Ik vraag me af wat de mensen van het AK dachten van mijn voorstel tot het organiseren van een extra discussie over Griekenland. Ik kreeg immers maar antwoord van één iemand. Voor mij kan het nog steeds doorgaan, zeker na het grote artikel van gisteren in De Standaard. Schandalig vind ik het dat er in december en januari amper krantenberichten verschenen over de beweging. Als dat al gebeurde, werd de beweging voorgesteld als een hoop blinde rellen en inhoudloze confrontaties met de politie. Vandaag smeren de officiële media de tragische “staart” van de beweging breed uit: zinloze vernieling  van banken, bomaanslagen… De beweging draaide hier echter fundamenteel NIET om.

Vooral in de maand december, misschien ook in januari, verenigden studenten, scholieren, werkenden, werklozen, gepensioneerden… (= de arbeidersklasse) zich in autonome algemene vergaderingen, bijvoorbeeld aan de Polytechnische Universiteit van Athene. Ze discussieerden er over de oorzaken/voedingsbodem van hun woede en de revolte die eruit ontstond: werkloosheid, armoede, bestaansonzekerheid… Het ging niet om een revolte van louter anarchisten, daar leek iedereen het al over eens in de discussie op de Alternatieve Boekenbeurs, zelfs al hadden zij een grote invloed.

Of de gewelddadige confrontaties met de politie al dan niet terecht waren is moeilijk te zeggen. Ik vermoed dat er gegronde verdedigingsacties bij waren, maar ook zinloze vernieling van winkelruiten, auto’s… Ik weet nog steeds niet of het geweld wijst op een zwakte dan wel op een sterkte van de beweging. De vraag is echter of het geweld wel zo alom aanwezig was als burgerlijke media, maar ook anarchistische bronnen zeggen. Welke communiqués zijn geloofwaardig? Welke rapporten zijn representatief voor de beweging? Spreken die van het geweld? Zo niet, was het geweld dan wel algemeen? Zo ja, hoe dan? Welk geweld vonden zij terecht en welk niet? Welk geweld vinden wij terecht? Heiligt het doel de middelen? Legitiem geweld heeft volgens mij alles te maken met voor welke doeleinden, maar ook hoe ze wordt gebruikt.

Volgens mij heeft de kwestie van het geweld alles te maken met een krachtsverhouding tussen proletariaat en bourgeoisie. (Sorry, voor de grote woorden en abstracte formuleringen.) Hiermee bedoel ik geen militaire krachtsverhouding, maar een sociale en politieke krachtsverhouding. Ik geef toe dat ik zelf nog niet helemaal besef wat dit concreet betekent, vandaar dat ik niet veel verder geraak dan abstracte termen. Ik kan je in ieder geval al volgende artikels aanraden van de IKS over de kwestie van het geweld. Ze verschenen naar aanleiding van sabotage-acties in Frankrijk enkele maanden terug.

1. Sabotages des lignes SNCF: des actes stériles instrumentalisés par la bourgeoisie contre la classe ouvrière

http://fr.internationalism.org/icconline/2008/sabotages_sncf_des_actes_steriles_instrumentalises_par_la_bourgeoisie_contre_la_classe_ouvriere.html

2. Débat sur la voilence autour de notre article sur le sabotage des lignes SNCF (prmière partie)

http://fr.internationalism.org/icconline/2008/debat_sur_la_violence_autour_de_notre_article_sur_le_sabotage_des_lignes_de_la_sncf_1.html

3. Débat sur la violence (II): il est nécessaire de passer le faux dilème: pacifisme social-démocrate ou violence minoritaire

http://fr.internationalism.org/icconline/2009/debat_sur_la_violence_2.html

Last, but not least vind ik het ontzettend belangrijk dat de gebeurtenissen in een kader worden geanalyseerd van internationale heropleving van de arbeidersstrijd. Ik ben akkoord met de Internationale Kommunistische Stroming (IKS) die in haar artikels over Griekenland hierop de nadruk legt. In het International Review (theoretischer blad van de IKS) verscheen er een artikel over Griekenland dat een goed overzicht van de beweging geeft en haar sterktes: http://en.internationalism.org/node/2834. (Persoonlijke kritiek op het artikel is dat het weinig spreekt van de zwakheden. Er wordt ook niet ingegaan op het geweld.)

De analyse op een internationaal niveau vind ik ontzettend belangrijk, aangezien het kapitalisme mondiaal is en haar omverwerping enkel internationaal kan gebeuren. Er is maar één internationaal proletariaat, maar zij wordt verdeeld op ontelbaar veel manieren. Het nationalisme is misschien de meest gevaarlijke ideologie die de arbeidersklasse kan aantasten. Om te vermijden dat we hierin worden opgesloten is het best dat we ons niet te veel fixeren op de nationale bijzonderheden van Griekenland. De voedingsbodem voor revolte is immers internationaal. Alle lokale ervaringen moeten bijgevolg zo wijd mogelijk worden verspreid en bediscussieerd.

Vandaar dat ik het belangrijk vindt om discussie te voeren, standpunten te confronteren, opdat we ons de internationale ervaringen – van Griekenland, maar ook van Frankrijk , Spanje, Duitsland (ook aangehaald in Solidair, weekblad van de PVDA, 20 november 2008), Italië, VK, Nederland… – eigen maken. Een revolutie wordt immers niet in één manifestatie van protest gevoerd. Een revolutie wordt ook niet “ingevoerd” per decreet of met formele, welafgelijnde algemene stakingen of betogingen. Het is een proces van opkomende en neergaande politieke en economische strijd, waarbij elke beweging de volgende “voedt” met nieuwe ervaringen, waaruit nieuwe lessen kunnen en moeten worden getrokken, dit om het (klasse)bewustzijn te doen groeien en het revolutionaire proces te versnellen. Rosa Luxemburg beschrijft dit uitvoerig in haar boek “Massastaking, partij en vakbonden”.

Het spijt me als ik te langdradig was. Zie het als een uitgediept vervolg op vorige discussies.

Morgen (maandag) zou ik naar de ResPACT-drink gaan (aan de Universiteit van Antwerpen, stadscampus, 19u30). Ik heb daar afgesproken met iemand die me uitnodigde om samen met twee vrienden van hem een “kapitaal-leesgroep” te starten. Geen idee wat het wordt. Als je wil kunnen we morgen afspreken in Antwerpen om dit samen uit te pluizen. Je mag gerust andere mensen uitnodigen. Ik weet het, ’t is misschien een wat late uitnodiging, maar wie weet kan je toch.

Vriendelijke groeten,

Y.





Revolte in Griekenland (1)

6 03 2009

Correspondentie met het Anarchistisch Kollektief over een eventuele gezamenlijke discussie omtrent de revolte in Griekenland (winter van 2008-2009).

4 maart 2009

Beste mensen van het AK,

Wij zagen elkaar laatste vrijdag op de film- en discussieavond over de revolte in Griekenland.

Er bestond enige onenigheid over de vertoonde film. Volgens sommigen was het een film met de bedoeling een persoonlijke, individuele impressie te geven van de beweging in Griekenland. Ik betwijfel echter nog steeds of een montage van slogans, zonder bijkomende uitleg of argumenten de revolutionaire beweging vooruit helpt. Verder toonde de video voornamelijk beelden van gewelddadige confrontaties tussen politie en demonstranten en van al dan niet gegronde vernieling van auto’s, winkelruiten e.d. Kan iemand op basis hiervan begrijpen wat de beweging inhield? Is het voldoende een dergelijke film te tonen om mensen te overtuigen dat de Griekse beweging net niet louter uit blinde heethoofden en destructieve rellen bestond, zoals de officiële media ons meedelen? Ik denk nog steeds van niet.

Wat er na de filmvertoning volgde vond ik echter heel positief. Er werd een vrije discussie gestart, die in feite al begon op de alternatieve boekenbeurs van zaterdag 21 februari (Gent). Zowel toen als vrijdag discussieerden we over de oorzaken van de beweging, de maatschappelijke voedingsbodem die tot de revolte leidde. Het merendeel van de deelnemers waren ervan overtuigd dat de revolte van de jongeren (en ouderen) te Griekenland terecht is.

We hadden het echter nog meer over hoe de opstand gebeurde en dan vooral over het geweld. Was het geweld te Griekenland gegrond? Bestond het verzet wel enkel uit gewelddadige confrontaties? We spraken bijv. amper tot niet over de enkele stakingen die plaatsvonden of de vele bezettingen van overheidsgebouwen om ze tot plekken van open discussie te maken. Ik denk hierbij aan de algemene vergaderingen aan de Polytechnische universiteit van Athene, de bezette vakbondsgebouwen van de GSEE (= de grootste vakbond van Griekenland). Welke methoden van strijd bieden perspectieven en welke niet, gegeven de context?

We bediscussieerden ook even hoe een nieuwe maatschappij op te bouwen, anarchistisch of communistisch, als alternatief op het kapitalisme. Sommigen menen dat die nieuwe maatschappij kan opgebouwd worden binnen het kapitalisme. Die eilandjes kunnen zich dan uitbreiden als een olievlek en het kapitalisme wegdringen. Het was echter al snel duidelijk in de discussie dat het kapitalisme dit nooit zomaar zou toelaten. Daarom meenden enkelen dat de grenzen van die eilandjes door een soort permanente guerrilla moeten worden verdedigd en verlegd. Anderen stelden dan dat het kapitalisme in haar geheel moet worden vernietigd om nadien de alternatieve maatschappij op te bouwen. Hoe het kapitalisme doen verdwijnen? Moeten we geen idee hebben van wat het kapitalisme net tot kapitalisme maakt om het dan effectief te vernietigen? Dit is een zeer praktische vraag, want als blijkt dat het niet voldoende is dat banken en beursen worden platgelegd om het kapitalisme te doen verdwijnen, wat moet er dan wel gebeuren? De inhoud en de vorm van een strijd staan immers niet los van elkaar.

Omdat ik de indruk heb dat de discussie nog lang niet af was, stel ik voor samen een openbare discussie te organiseren en daarvoor ook andere mensen en groepen uit te nodigen zoals de Groep van Autonome Libertairen te Leuven, de mensen die de inleiding gaven op de alternatieve boekenbeurs, Internationalisme en eventuele anderen (voorstellen?). Met die discussie wil ik helemaal geen ronselactiviteit organiseren of een nieuwe “superorganisatie” creëren, maar een plek voor discussie en verheldering. Willen we immers niet zo veel mogelijk leren uit de gebeurtenissen in Griekenland en ons de ervaringen van daar eigen maken?

In Leiden bestaat er een soort discussiegroep die op regelmatige basis een “open assembly” houden. Zij hielden ook een discussie over Griekenland (http://eurodusnie.nl/index.php?option=com_eventlist&Itemid=616&func=details&did=834). Ik stel voor ook hen uit te nodigen om hun argumenten en eventuele conclusies te ontdekken en misschien ook hun manier van discussiëren en organiseren te leren kennen.

Als dit jullie aanspreekt, laat het me weten, zodat we afspraken kunnen maken over hoe de discussie te houden en waar en wanneer precies. Het lijkt me goed als de discussie nog deze maand plaatsvindt, als dat kan voor jullie.

Met vriendelijke groeten,

Y.

6 maart 2009

Hoi Y.,

Bedankt voor je mail. Hier even mijn persoonlijke mening.

Het is nooit de bedoeling van de filmmakers geweest om een uitgebreide documentaire te maken waarin alle feiten, oorzaken en contexten worden geanalyseerd. Wij vonden het echter wel nodig om hierbij stil te staan d.m.v. een korte inleiding (al schoot die lichtelijk tekort, ze werd immers op een tiental minuten voorbereid), de verwijzing naar de artikels in de nar en natuurlijk door de discussie achteraf. Als anarchist en revolutionair is het nodig om steeds de context in het achterhoofd te houden en om je te informeren over wat er precies aan de hand is. Los daarvan denk ik eigenlijk niet dat je de film kan reduceren tot een aaneenschakeling van slogans en beelden van rellen. De film geeft, zoals je zegt, de gevoelens en ervaringen van enkele Griekse opstandelingen weer. En het is net daarom dat ik de film zo goed vind. Het anarchisme hecht een grote waarde aan het individu en aan de individuele bevrijding als noodzakelijke voorwaarde voor collectieve bevrijding (daar waar andere revolutionaire linkse stromingen zich volgens mij enkel blindstaren op de massa en de waarde van het individu onderschatten of zelf als kleinburgerlijk afschilderen). De film toont volgens mij zeer goed (en vertrekkende vanuit het individu, dat natuurlijk steeds in interactie staat met de groep) hoe mensen zich radicaal en op grote schaal kunnen losmaken van hun dagelijkse leven door in opstand te komen tegen het bestaande en merken dat ze niet machteloos staan en wel degelijk een enorme slagkracht hebben.

I.v.m. het geweld. Dit is een eindeloze discussie die wij in het Gentse al meer dan eens gevoerd hebben in verschillende contexten. Volgens mij is het geweld in Giekenland legitiem en duidelijk gericht tegen symbolen van onderdrukking (auto’ s zullen we hier dan maar even indelen als ‘collateral damage’ of, laten we zeggen, goed barricademateriaal). Het lijkt me duidelijk dat de huidige orde niet zal vallen zonder slag of stoot en dat de revolutionaire beweging vroeg of laat altijd geweld zal nodig hebben om radicale veranderingen door te duwen. Gezien de massale omvang van de opstand in Griekenland lijkt het me logisch dat velen naar geweld grepen. Hierbij wil ik geen negatief waardeoordeel vellen over geweldloos verzet; zolang dit maar solidair (met mensen die wel geweld gebruiken) en niet dogmatisch gebeurt. De bezettingen kwamen trouwens wel aan bod in de film. Deze bezettingen en discussieplaatsen zijn enorm positief en minstens even belangrijk als de gevechten op straat. Wat volgens mij goed was is dat deze geweldloze middelen steeds in solidariteit en als onderdeel van de gehele opstand gebeurden (waarschijnlijk ook door dezelfde mensen die ‘s nachts in confrontatie gingen met de flikken) en zich dus niet distantieerden van het geweld. Ik geef toe dat we over de bezettingen niet al te veel gesproken hebben die avond, maar dat komt denk ik omdat we daar niet al te veel over weten. Niemand van ons is immers naar Athene gegaan om discussies bij te wonen. De discussie kwam ook nogal abrupt tot een einde, als het langer had geduurd waren we er misschien wel toe gekomen…

Om mezelf nog even te verduidelijken: ik vond de film enorm goed omdat hij goed de individuele drijfveren van gerevolteerden illustreert. Ik vind de film op zichzelf staand echter zeker niet genoeg. Discussie, contextschets en -analyse blijven noodzakelijk. Ik denk dat dit op de infoavond wel gebeurde en daarom kijken we als kollektief tevreden terug op deze geslaagde activiteit.

Wat betreft een nieuwe discussie: ik vind dit zeker geen slecht idee, hoewel er de laatste maanden in anarchistische kringen natuurlijk al enorm veel gediscussieerd is over de materie. We zullen het er op onze vergadering eens over hebben. We spelen al een tijd met het idee om regelmatige discussies tussen anarchisten (AK, GAL, ACRATA,… en andere anarchisten) (en zonder daarom een federatie ofzo te creëren) te organiseren. Het goede aan anarchisme is volgens mij het gezonde wantrouwen tegen overkoepelende en sterke structuren die op den duur zelf belangrijker worden dan de ideeën die erachter zitten. We moeten echter zien dat we niet los en elk op ons eigen eilandje beginnen werken want zo geraken we nergens. Grote discussies zijn dus echt wel belangrijk om van gedachten te wisselen. Die komen er in de toekomst dus zeker nog aan!

Tot binnenkort, altijd welkom op AK-activiteiten.